Sarıyer Osmanlı döneminde

 

Belge Özeti ve Künyesi

• ​Konu: Bir yüzbaşı komutasındaki İngiliz süvari birliğinin Büyükdere yönünden Sarıyer’e geçerek ahaliyi durdurduğu, dükkan ve gazinolarda arama yaptığı.

• ​Fon / Kurum Kodu: DH.EUM.AYŞ. (Dahiliye Nezareti Emniyet-i Umumiye Müdiriyeti Asayiş Kalemi).

• ​Yer Bilgisi: 76-99.

• ​Belge Tarihi: Hicri 18 Cemaziyelahir 1340 (m. 1922 başları).

​Belgenin Günümüz Türkçesine Çevirisi

​Erkân-ı Harbiye-i Umûmiyye (Genelkurmay Başkanlığı)

Dâhiliye Nezâret-i Celîlesine (İçişleri Bakanlığı Yüce Makamına)

​Marûz-ı çâkerleridir: (Kullarının/Görevlinin arzıdır:)

​[Tarih belirtilerek] öğleden sonra saat sekizde bir yüzbaşı komutasındaki İngiliz süvari müfrezesinin Büyükdere istikametinden Sarıyer'e gelerek bazı dükkan ile gazinoları ve yollarda tesadüf ettikleri ahaliyi durdurup aradıktan sonra tekrar Büyükdere'ye avdet ettikleri (döndükleri) merkez kumandanlığından bildirilmiştir. Bilgi edinilmek üzere makamınıza arz olunur.

​Osmanlıca Transkripsiyonu (Matbu ve Rık'a Yazı)

• ​Sağ Üst Antet: Erkân-ı Harbiye-i Umûmiyye / Şube: 1 / Aded: 419

• ​Orta Başlık: Dâhiliye Nezâret-i Celîlesine

• ​Satır 1: Marûz-ı çâkerleridir,

• ​Satır 2: ... tarihinde ba'de'z-zevâl (öğleden sonra) saat sekizde bir yüzbaşı kumandasında İngiliz süvarisinden Büyükdere

• ​Satır 3: istikâmetinden Sarıyer'e gelerek bazı dükkân ve gazinoları ve yollarda tesadüf ettikleri ahâliyi

• ​Satır 4: durdurup ve bazı dükkân ve gazinoları takımı takımı birer birer aradıktan sonra Büyükdere'ye avdet ettikleri merkez kumandanlığından

• ​Satır 5: bildirilmiş olmakla berâ-yı ma'lûmât medâr-ı işbu arîza takdîm kılınmıştır.

Bahçeköy 1924 yılı ilkokul

 

Bahçeköy Osmanlı dönemi

 

Belge Telgraf Cetveli formunda yazılmış olup, doğrudan el yazısı satırlarının transkripsiyonu ve çevirisi şu şekildedir:

​Belge Künyesi ve Arşiv Bilgileri

• ​Fon / Kurum Kodu: Y..PRK.ASK. (Yıldız Perakende Evrakı Askerî Maruzat)

• ​Yer Bilgisi: 233 / 41

• ​Belge Tarihi (Hicri): 05 Şaban 1323 (H-05-08-1323 / Miladi 4 Ekim 1905)

• ​Belge Türü: Telgrafname (Telgraf Metni)

​Transkripsiyon (Harfi Harfine Okunuş)

​Huzûr-ı Âlî-yi Hazret-i Padişahîye

​Liva [Paşa] Hazretleri,

Bugün saat sekizde Bahçeköy Ziraat Mektebi civarında Hazine-i Hassa korusunda yangın zuhur idüb,

Derhal etrafı sarılarak itfaiye ve ziraat talebeleri tarafından müdahale olunmuş

Ve yangın büyümeden söndürülerek kontrol altına alınmış olduğu...

Kullarının malumu olmak üzere arz olunur.

​Fî 5 Şaban [1]323 (4 Ekim 1905)

​Günümüz Türkçesine Çevirisi

​Yüce Padişahın Makamına (Saray'a Telgraf)

(Dosya No: 233 / 41 | Tarih: 5 Şaban 1323 / 4 Ekim 1905)

​Paşa Hazretleri,

Bugüne ait saat 08.00 sularında Bahçeköy Ziraat Okulu yakınındaki Padişahın Özel Mülkü (Hazine-i Hassa) korusunda yangın çıkmıştır.

​Yangının etrafı derhal sarılarak itfaiye ekipleri ve ziraat okulu öğrencileri müdahalede bulunmuş; yangın büyümeden söndürülüp kontrol altına alınmıştır.

​Yüksek bilgilerinize arz olunur.

4

Ekim 1905

 

Bahçeköy Cumhuriyet dönemi

 

Belgenin üst 

​Belge Künyesi ve Arşiv Bilgileri

• ​Fon / Kurum Kodu: 180-9-0-0 / Genel Kataloğu

• ​Yer Bilgisi: 195-963-49

• ​Belge Tarihi: 8 Ekim 1924 (08.10.1924)

• ​Kurum / Başlık: İstanbul Vilayeti Maarif Müdiriyeti

​Transkripsiyon (Harfi Harfine Okunuş)

​Matbu Form Üst Başlığı:

​İstanbul Vilâyeti Maarif Müdiriyeti

Numarası: 3222

Arapça Sene / Tarih: 8 Teşrin-i Evvel [1]340 (8 Ekim 1924)

​Gövde Metni (El Yazısı):

​Kumburgaz karyesi mektebi muallimliğine Bahçeköy mektebi muallimi Gıyasettin Bey’in tayini.

​Günümüz Türkçesine Çevirisi

​İstanbul Vilayeti Milli Eğitim Müdürlüğü

(Dosya No: 195-963-49 | Tarih: 8 Ekim 1924)

​Kayıt No: 3222

​Metin:

Kumburgaz Köyü Okulu öğretmenliğine, Bahçeköy Okulu öğretmeni Gıyasettin Bey'in atanması hakkındad

ır.

 

Bahçeköy Cumhuriyet dönemi

 

Belgenin 

​Belge Künyesi ve Arşiv Bilgileri

• ​Kurum / Fon Kodu: 180-9-0-0 / Genel Kataloğu

• ​Yer Bilgisi: 139-670-21

• ​Belge Tarihi: 16 Haziran 1927 (16.06.1927)

• ​Belge Başlığı: Üç Aylık Hülasa-i Tedrisat Cetveli (Beyoğlu Bahçeköy İlk Mektebi)

​Tablonun Transkripsiyonu (Birebir Okunuşu)

​Üst Başlık:

Üç Aylık Hülasa-i Tedrisat Cetveli

Beyoğlu Bahçeköy 10 Numaralı Mektebi - 1343 Sene-i Tedrisiyye-i Maarifi (1927) Mart, Nisan, Mayıs Aylarına Mahsustur.

​Dersler ve Sayfalar Listesi (Sağdaki Sütunlar):

1. ​Elifba (Okuma-Yazma): Cüz okutuldu.

1. ​Lisan-ı Türkî (Türkçe): Kıraat (okuma) ve İmla.

1. ​Kıraat (Okuma): Sayfa 15'ten 40'a kadar.

1. ​İmla (Yazı): Cümle takipleri ve serbest imla.

1. ​Hesap (Matematik): Sayılar, toplama, çıkarma ve dâhilî ameliye.

1. ​Tarih-i İslam / Hayat Bilgisi: Ahlak dersleri ve peygamberler tarihi hülasası.

1. ​Coğrafya: Vatan bilgisi, yönler ve harita okuma.

1. ​Resim - El İşleri: Çizim ve basit el becerileri.

1. ​İlmihal / Dini Bilgiler: İbadet esasları ve dualar.

​Sınıf Düzeyleri ve Müfredat Akışı (Orta Sütunlar):

• ​Birinci Sınıf: Harflerin okunuşu, heceleme, cüz üzerinden basit kelime birleştirmeleri ve 100'e kadar sayılar.

• ​İkinci Sınıf: Kıraat kitabından metin okuma, basit cümle imlası, dört işlem başlangıcı (toplama-çıkarma).

• ​Üçüncü Sınıf: Serbest okuma parçaları, imla ve noktalama kuralları, çarpım tablosu ve problem çözümleri.

​Günümüz Türkçesine Çevirisi

​Üç Aylık Ders Müfredat Özet Çizelgesi

(Dosya No: 139-670-21 | Tarih: 16 Haziran 1927)

​Okul: Beyoğlu Bahçeköy 10 Numaralı İlkokulu

Dönem: 1927 Eğitim Yılı (Mart, Nisan, Mayıs Ayları)

• ​Türkçe ve Okuma-Yazma: Birinci sınıflarda Alfabe cüzü üzerinden harf ve hece eğitimi tamamlanmış; üst sınıflarda okuma kitabının 15-40. sayfaları arasındaki parçalar işlenerek serbest dikte ve imla çalışmaları yapılmıştır.

• ​Matematik (Hesap): Rakamların tanıtımı, 100'e kadar sayma, zihinden toplama-çıkarma ve basit çarpım işlemleri uygulanmıştır.

• ​Sosyal Bilgiler (Tarih, Coğrafya, Hayat Bilgisi): Çevre bilgisi, yönler, haritaya giriş ile temel ahlak ve ahlak dersleri işlenmiştir.

• ​Diğer Dersler: Din bilgisi (ilmihal), resim ve el işi uygulamaları müfredata uygun şekilde yürütülmüştür.

​İmza: Bahçeköy Mektebi Baş

öğretmeni (Müdürü)

 

Bahçeköy Osmanlı dönemi

​1. Belge: Bahçeköy Merʻası (HR.MKT. 16/65)

• ​Belge Tarihi: 2 Sefer 1263 / 20 Ocak 1847

• ​Dosya / Gömlek: 16 / 65

​Kelime Kelime Okunuşu (Transkripsiyon):

​Seddeden / Sûret-i varakadır

Dersaʻâdet’e civâr Bahçeköy ahalisinden olup Dersaʻâdet su yolları meraları dâhilinde kâ’in...

Bilezikçi Begos nam zimmî dâʻîsi ve mutasarrıf olduğu çiftlik hududuna dâhil etmek hevesiyle...

Vakıf meralarından hayli miktar yeri bağ ve bahçe ve sair suretle zabt idüb ve mezkûr karye ahalisinden zikr olunan meraların nısfı hissesi dahi...

Katʻan sıhhati olmamağla işbu karye ahalisi mezkûr meraları henüz dava idüb mukaddemce dahi...

Ol-bâbda mezkûr karye ahâlîsinin meralarını muhafaza etmek ve kaffeten mütezarrır olmamaları zımnında...

Ol-bâbda emr u fermân hazret-i veliyyü'l-emrindir.

​Aynen Çevirisi:

​Senedin / Yazının Suretidir

İstanbul'a komşu Bahçeköy halkından olup İstanbul su yolları meraları içinde bulunan...

Bilezikçi Begos isimli gayrimüslim, kendi çiftliği sınırlarına katmak hevesiyle...

Vakıf meralarından büyük bir kısmı bağ ve bahçe yaparak işgal etmiş ve köy halkının meradaki yarı hissesini de almıştır.

Bu durumun hiçbir hukuki geçerliliği olmadığından köy halkı meraları dava etmekte olup...

Köy halkının meralarının korunması ve mağdur olmamaları için...

Bu hususta emir ve ferman yetki sahibinindir.

​2. Belge: Dere Kirliliği (İ..HUS. 23/74)

• ​Belge Tarihi: 11 Şevval 1311 / 17 Nisan 1894

• ​Dosya / Gömlek: 23 / 74

​Kelime Kelime Okunuşu (Transkripsiyon):

​Bâb-ı Âlî - Başkitâbet Dâiresi - 7097

Bahçeköy ahâlisinden ekserîsi pek oğlanları ve ale'l-husûs ʻavretleri (kadınları) kirli câm-şûylarını (çamaşırlarını) bend kere akmakda olan derelerde yıkamakda olduklarına binâen...

Bendlerin ve bentlere giden cûyların (derelerin) su menbaʻ noktası olduğuna ve bu durumun sıhhat-i umûmîyeye muzır bir sebep olacağı Bendler Tıbbî Muayene Memuru Tıbb-ı Mülkiye Binbaşısı Yusuf Bey’in maruzatından anlaşılmış...

Her türlü emrâzın (hastalıkların) sirâyetine sebep olacağından bend derelerine tecavüzden muhafaza eylemek ve fevkalade dikkat ve nezafete riayet eylemek içün icab edenlere emirler virilmesi...

Ol-bâbda emr u fermân hazret-i veliyyü'l-emrindir.

11 Şevval [1]311

​(Not: Bir önceki mesajda belirsiz okunan ifade belgenin orijinal rık'a hattında ʻavretleri / kadınları kelimesidir; Ömer Efendi ismi metinde geçmemektedir.)

​Aynen Çevirisi:

​Bâb-ı Âlî Başkitabet Dairesi (7097)

Bahçeköy halkının çoğu, çoluk çocuğu ve özellikle kadınları kirli çamaşırlarını bendlere akan derelerde yıkamaktadırlar.

Bu derelerin su kaynağı olması sebebiyle toplum sağlığına zarar vereceği Bentler Tıp Memuru Binbaşı Yusuf Bey'in raporuyla anlaşılmıştır.

Hastalıkların bulaşmasına yol açacağından derelerin kirletilmesinin önlenmesi ve temizliğe son derece dikkat edilmesi için ilgililere emir verilmesi hususunda...

Ferman yetki sahibinindir. 11 Şevval 1311 (17 Nisan 1894)

​3. Belge: Mühimme Defteri Vergi Muafiyeti (A.DVNSMHM.d. 25/79)

• ​Belge Tarihi: 19 Şaban 981 / 14 Aralık 1573

• ​Dosya / Gömlek: Mühimme Defteri 25, Sayfa 79

​Kelime Kelime Okunuşu (Transkripsiyon):

​Su Yolu Nazırı Hasan’a Hüküm ki:

Cebeci ve Küçük ve Arnavud ve Zekeriya ve Bergos ve Bahçeköy ve Demirli ve Belgradeli ve Orta Belgrad ve Akpınar ve Çıfıtalanı karyeleri der-i devletim su yoluna aid olmağla...

Mezkûr karyeler ahalisi su yollarının tamîr ü merammetinde hidmete muayyen olmağla...

Resm-i cürüm ve cinayeti ve resm-i arûsânesi ve bâd-ı havâsı ber-vech-i arpalık sana tevcih olunmağın...

Buyurdum ki: Mezkûr karyelerde sakin olanları kayd idüb zabt eyleyesin ve su yollarına zarar eriştirmeyesin.

Fî 19 Şa'bân Sene 981

​Aynen Çevirisi:

​Su Yolu Nazırı Hasan'a Hükümdür:

Cebeci, Küçük, Arnavut, Zekeriya, Bergos, Bahçeköy, Demirli, Belgradlı, Orta Belgrad, Akpınar ve Çıfıtalanı köyleri devletimin su yoluna aittir.

Bu köylerin halkı su yollarının tamir hizmetiyle görevli olduğundan; suç/ceza vergisi, evlilik vergisi ve örfi vergileri sana arpalık (tahsizat) olarak verilmiştir.

Buyurdum ki: Bu köylerde oturanları deftere kaydedip denetleyesin, su yollarına zarar gelmesini engelleyesin.

Tarih: 19 Şaban 981 (14 Aralık 1573)

​4. Belge: Telefon Santrali İşgali (110-9-1-10 / Yer: 74-0-95)

• ​Belge Tarihi: 26 Kanun-ı Evvel 1334 / 26 Aralık 1918

• ​Dosya / Gömlek: Yer: 74-0-95

​Kelime Kelime Okunuşu (Transkripsiyon):

​Bâb-ı Âlî - Dâire-i Hâriciye - Kalem-i Mahsûs - 11768

Dahiliye Nezâret-i Celiyle Sâmîsine

Bahçeköy ve Demirciköy telefon şebekesinin Müttefikler tarafından vuku bulan işgali üzerine Jandarma Kumandanlığının işbu şebekeden istifadesi men' edilmiş ise de...

Zikr olunan hattın Müttefikler işgalinde bulunması jandarmaların Müttefikler telefonunu istimal etmelerine mâni teşkil etmeyeceği...

Santralden jandarmaların dahi haberleşme maksadıyla istifade ettirilmesi hususunun tanzimi...

Hariciye Nazırı Namına Müsteşar

26 Kanun-ı Evvel [1]334

​Aynen Çevirisi:

​İçişleri Bakanlığı Yüce Makamına:

Bahçeköy ve Demirciköy telefon şebekesi İtilaf Devletleri tarafından işgal edilince Jandarma Komutanlığı'nın şebekeyi kullanımı engellenmiştir.

Hat İtilaf işgalinde olsa bile jandarmaların bu telefonu kullanmasına engel olunmaması gerektiği değerlendirilmiştir.

Jandarmaların da haberleşme için santralden faydalandırılmasının düzenlenmesi rica olunur.

Dışişleri Bakanı Adına Müsteşar - 26 Aralık 1918

​5. Belge: Okul Sınav Cetveli (180-9-0-0 / Yer: 123-590-5)

• ​Belge Tarihi: 8 Mayıs 1928

• ​Dosya / Gömlek: Yer: 123-590-5

​Kelime Kelime Okunuşu (Transkripsiyon):

​İstanbul Vilâyeti Maarif Müdiriyeti

Hülasa: İmtihan cetvellerinin gönderildiğine dâir.

Bahçeköy 928 tarihi ve 126/192 numaralı tezkereleri üzerine mekteb ilk ve orta sınıf talebelerinin 927-928 sene-i tedrisiyye imtihanları içün lüzumu olan üç nüsha cetvelin tanzim birle leffiyle takdim kılındığı maruzdur.

8 Mayıs [19]28 - Bahçeköy Mektebi Başmuallimi

​Aynen Çevirisi:

​İstanbul Milli Eğitim Müdürlüğü’ne:

Özet: Sınav cetvellerinin gönderilmesine dair.

Bahçeköy Okulu'nun 1928 tarihli ve 126/192 sayılı yazısına istinaden; okul öğrencilerinin 1927-1928 eğitim yılı sınavları için gerekli olan 3 nüsha cetvel düzenlenerek ilişikte sunulmuştur.

8 Mayıs 1928 - Bahçeköy Okulu Başöğretmeni

 

Bahçeköy Osmanlı dönemi

​Belge Künyesi ve Arşiv Bilgileri

• ​Fon / Kurum Kodu: 110-9-1-10 / İstiklal Harbi Kataloğu

• ​Yer / Yer Bilgisi: 74-0-95

• ​Belge Tarihi (Rumi): 26 Kanun-ı Evvel 1334 (26.12.1334)

• ​Belge Tarihi (Miladi): 26 Aralık 1918
• ​Kurum / Başlık: Bâb-ı Âlî, Dâire-i Hariciye, Kalem-i Mahsûs (Dışişleri Bakanlığı Özel Kalemi)

​Transkripsiyon (Osmanlıca Okunuşu)

​Bâb-ı Âlî

Dâire-i Hâriciye

Kalem-i Mahsûs

11768

​Dahiliye Nezâret-i Celiyle Sâmîsine

​Devletlü Efendim Hazretleri,

​Bahçeköy ve Demirciköy telefon şebekesinin Müttefikler [İtilaf Devletleri] tarafından vuku bulan işgali üzerine Jandarma Kumandanlığının işbu şebekeden ve santralden istifadesi men' edilmiş ise de zikr olunan hattın Müttefikler işgalinde bulunması jandarmaların Müttefikler telefonunu istimal etmelerine mâni teşkil etmeyeceği ve müttefike kumananlığının dahi buna müsaade eyleyeceği...

​Müttefiklerin el koyduğu telefon santralinden jandarmaların dahi haberleşme maksadıyla istifade ettirilmesi hususunun tanzimi ve icabının ifası...

​Hariciye Nazırı Namına

Müsteşar

26 Kanun-ı Evvel [13]34 (26 Aralık 1918)

​Günümüz Türkçesine Çevirisi

​Bâb-ı Âlî (Sadrazamlık)

Dışişleri Bakanlığı - Özel Kalem

(Dosya No: 74-0-95 | Tarih: 26 Aralık 1918 / 26 Kanun-ı Evvel 1334)

​İçişleri Bakanlığı Yüce Makamına,

​Bahçeköy ve Demirciköy telefon şebekesi ile santrallerine İtilaf Devletleri (Müttefikler) tarafından el konulması üzerine Osmanlı Jandarma Komutanlığı'nın bu hatta erişimi engellenmişti.

​Ancak söz konusu hatların İtilaf Devletleri işgalinde bulunması, Osmanlı jandarmalarının gerektiğinde Müttefiklerin kontrolündeki bu telefon hatlarını haberleşme amacıyla kullanmalarına hukuken veya fiilen engel teşkil etmemelidir. İtilaf kuvvetleri komutanlığının da bu kullanıma izin vereceği değerlendirilmektedir.

​Asayiş ve güvenlik hizmetlerinin aksamaması adına, jandarma birliklerinin söz konusu telefon santralleri ve vasıtalarından gerektiğinde faydalandırılması için İtilaf temsilcileriyle görüşülerek gerekli düzenlemelerin yapılması rica olunur.

​Hariciye Nazırı Namına Müsteşar

26

Aralık 1918

 

Bahçeköy Osmanlı dönemi

​Belge Künyesi ve Arşiv Bilgileri

• ​Dosya / Kayıt Numarası: Mühimme Defteri No: 25, Sayfa/Sıra: 79 (Yer Bilgisi: 25-79)

• ​Belge Tarihi (Hicri): 19 Şaban 981 (H-19-08-981)

• ​Belge Tarihi (Miladi): 14 Aralık 1573
• ​Fon / Kurum Kodu: A.DVNSMHM.d. (Divan-ı Hümayun Mühimme Defterleri)

​Transkripsiyon (Osmanlıca Okunuşu)

​Su Yolu Nazırı Hasan Bey’e Hüküm ki:

Cebeci ve Küçük ve Arnavud ve Zekeriya ve Bergos ve Bahçeköy ve Demirli ve Belgradeli ve Orta Belgrad ve Akpınar ve Çıfıtalanı karyeleri der-i devletim su yoluna aid olmağla...

Mezkûr karyeler ahalisi su yollarının hıfz u harâsetinde ve tamîr ü merammetinde hidmete muayyen u mukayyet olmalarıyla...

Mezkûr karyelerin resm-i cürüm ve cinayeti ve resm-i arûsânesi ve bâd-ı havâsı ber-vech-i arpalık sana tevceeh ve ihsân olunmağın...

Buyurdum ki: Vusûl buldukda mezkûr karyelerde sakin olanların kaffesini kayd idüb zabt u rabt eyleyesin...

Ve hidmetlerinde kusûr etdirmeyüb su yollarına zarar u ziyân eriştirmeyesin...

Tahrîren fî 19 Şa'bân-ı Mu'azzam Sene 981

​Günümüz Türkçesine Çevirisi

​Su Yolu Nazırı Hasan Bey’e Fermandır:

(Kayıt No: Mühimme Defteri 25 / Sayfa 79 | Tarih: 19 Şaban 981 / 14 Aralık 1573)

​Cebeci, Küçük, Arnavut köyü, Zekeriya, Bergos, Bahçeköy, Demirli, Belgradlı, Orta Belgrad, Akpınar ve Çıfıtalanı köyleri devletimin ana su yollarına aittir.

​Adı geçen köylerin halkı su yollarının korunması, bakımı ve tamiratı hizmetinde görevli ve yükümlü bulunduklarından; bu köylerin suç/ceza vergileri (resm-i cürüm ve cinayet), evlilik vergileri (resm-i arusane) ve diğer örfi/düzensiz gelirleri (bâd-ı havâ) sana arpalık (tahsizat) olarak verilip bağışlanmıştır.

​Fermanım sana ulaştığında, bu köylerde ikamet edenlerin tamamını deftere kaydedip kontrolün altına alasın. Görevlerinde hiçbir aksama yaptırmayıp su yollarına bir zarar ve ziyan gelmesine meydan vermeyesin.

​Yazılış Tarihi: 19 Şaban 981 (14

Aralık 1573)

 

Bahçeköy Osmanlı dönemi

​Belge Künyesi ve Arşiv Bilgileri

• ​Kurum / Fon Kodu: İ..HUS. (İrade - Hususi)

• ​Dosya / Gömlek Numarası: 23 / 74

• ​Belge Tarihi (Hicri): 11 Şevval 1311 (H-11-10-1311)

• ​Belge Tarihi (Miladi): 17 Nisan 1894

​Transkripsiyon (Osmanlıca Okunuşu)

​Bâb-ı Âlî

Baskâtib Dâiresi

7097

​Bahçeköy ahâlisinden ekserîsi pek oğlanları [kadınları] ve ale'l-husus Ömer Efendi zerdine [kendi/zürriyetine] gidenler kirli çamaşır yıkamak

cevazından [ameli üzere] derelerde yıkamakda olduklarına binaen bendlerin ve bentlere giden cûyların [derelerin] su menbaʻ

noktası olduğuna işbu köylerde bir de ahâlinin mevcud nezafetine... sıhhat-i umumiyeye muzır bir

sebep olacağı bend-i mezkûrun muayene-i tıbbiyesi için memur Tıbb-ı Mülkiye Askeriye Binbaşısı Yusuf Bey'in maruzatından anlaşılmış...

Hümayun-ı Mülükâne vuku bulup her türlü emraz-ı mülkiye ve dahiliye ve sair illetlerin sirayetine daima sebep

طرح [tarh/sebep] olacağı ve bend-i mezkûrun her türlü asbab-ı

ve kat'an caiz olamayacağından onun dahi irade ve ferman-ı hümayun üzere bend-i mezkûr derelerine

tecavüzden muhafaza eylemek ve fevkalade dikkat ve riayet eylemek içün icab edenlere emirler virilmesi

ve fıkıh-ı aza-yı bu kere dahi merhasat-ı devriyyede olduğu [ilgililere duyurulması] hususu hususiyle

emr olunmağın ol bapta emr u ferman hazret-i veliyyü'l-emrindir.

11 Şevval [1]311 / 5 Nisan [1]310

​Günümüz Türkçesine Çevirisi

​Bâb-ı Âlî (Sadrazamlık)

Başkitabet Dairesi

(Dosya No: 23 / 74 | Tarih: 11 Şevval 1311 / 17 Nisan 1894)

​Bahçeköy halkından çoğunun (özellikle kadın ve ailelerinin) kirli çamaşırlarını bendlere akan derelerde yıkamakta oldukları tespitedilmiştir. Bu durumun bendlerin ve bendleri besleyen derelerin su kaynağı olması sebebiyle genel halk sağlığı açısından büyük zarar teşkil edeceği, bentlerin tıbbi muayenesiyle görevli Askeri Tıp Binbaşısı Yusuf Bey'in raporundan anlaşılmıştır.

​Bendlere akan suların bu şekilde kirletilmesinin çeşitli bulaşıcı hastalıkların yayılmasına yol açacağı ve buna kesinlikle müsaade edilemeyeceği için; içme suyu kaynakları olan bu derelere müdahale edilmesinin önlenmesi, temizlik ve hijyen şartlarına fevkalade dikkat edilmesi hususunda ilgili makamlara gerekli emirlerin verilmesi padişahın iradesi gereğidir.

​Bu konuda emir ve ferman yetki sahibi ma

kamındır.

Bahçeköy Osmanlı dönemi

​Belge Künyesi ve Arşiv Bilgileri

• ​Dosya / Gömlek Numarası: 16 / 65

• ​Belge Tarihi (Hicri): 02 Sefer 1263 (H-02-02-1263)

• ​Belge Tarihi (Miladi): 20 Ocak 1847
• ​Fon / Kurum Kodu: HR.MKT. (Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi)

​Günümüz Türkçesine Çevirisi

​Özettir / Belge Suretidir

(Dosya No: 16 / 65 | Tarih: 2 Sefer 1263 / 20 Ocak 1847)

​İstanbul'a komşu suyolu köylerinden Bahçeköy ahâlisine ait olup İstanbul suyolları meraları sınırları içinde bulunan alanda...

Bilezikçi Begos adındaki gayrimüslim şahıs, kendi tasarrufundaki çiftliğin sınırlarına katmak hevesiyle...

Vakıf meralarından epeyce bir araziyi bağ, bahçe ve sair şekillerde zapt/işgal edip, adı geçen köy halkına ait meraların yarısını dahi...

Adı geçen meranın haksız zaptı kesinlikle kabul edilemeyecek bir durum olduğundan, işbu köy halkı söz konusu meraları dava etmekte olup daha önce de...

İlgili makamlara durum ihbar edilmişti...

Bu hususta adı geçen köy halkının meralarını korumak ve tamamen mağdur olmalarını önlemek amacıyla...

Ve köy halkının meralarının geri alınması (istirdadı) meselesinin çözüme kavuşturulması...

​Bu konuda emir ve ferman yetki sahibi makam

ındır.

Bahçeköy osmanlı dönemi

​Metnin Okunuşu (Transkripsiyon)

​Dahiliye Nezaret-i Celilesine

​Hulasa:

Kemerburgaz, Bahçeköy ve Domuzdere ahalisinin ihtiyacatı derecesinde mutlak surette tüccar tarafından müstahsal odunların İstanbul vilayetine nakil ve satışına müsaade olunduğu...

​Bakırköy Jandarma Bölük Kumandanlığı'ndan vukua gelen iş'ar üzerine Ticaret ve Ziraat Nezaret-i Celilesine yazılan tezkereye cevaben mevrud 29 Kanun-ı Sani 338 tarihli tezkerede:

​Kemerburgaz, Bahçeköy ve Domuzdere ahalisinin tüccar tarafından evvelce Belgrad Ormanları'ndan imal ettirilmiş olan odunlardan kendi nakil vasıtalarıyla ihraç ve İstanbul'a nakil ve satışına müsaade edilmiş iken mezkûr odunların kaza haricine çıkarıldığından bahisle muhafaza memurları tarafından müsadere edilmekte olduğundan ve köy tabiiyyetinde bulunan ahalinin de nakliyat ve tüccarlıkla geçindiklerine ve diğer bir gûna (şekilde) vesile-i maişetleri bulunmadığına binaen bilmecburiye mahallerini terk ile başka yerlere hicret eyleyecekleri beyan olunarak...

​Mühim bir kısmını teşkil eden orman emvalinin ziyaına meydan verilmemek kaydıyla ahalinin nakliyat yapmalarına müsaade edilmesi hususunun icabının ifası ifadesiyle Ticaret ve Ziraat Nezaret-i Celilesinden bildirilmiş olmakla...

​Günümüz Türkçesiyle Özeti

• ​Konu: Belgrad Ormanları'ndan odun taşıyarak geçimini sağlayan Kemerburgaz, Bahçeköy ve Domuzdere köylülerinin yaşadığı mağduriyet ve çözüm talebi.

• ​Gelişme: Daha önce tüccarlar tarafından Belgrad Ormanları'nda kestirilen odunların bu üç köyün ahalisi tarafından kendi araçlarıyla İstanbul'a taşınıp satılmasına izin verilmiştir. Ancak orman muhafaza memurları, ilçe dışına çıkarıldığı gerekçesiyle bu odunlara el koymaya (müsadere etmeye) başlamıştır.

• ​Sorun: Bakırköy Jandarma Bölük Komutanlığı ve Ticaret-Ziraat Nezareti raporlarına göre; bu köylülerin taşımacılıktan başka hiçbir geçim kaynağı yoktur. Ürünlerine el konulması durumunda mecburen köylerini terk edip başka yerlere göç etmek zorunda kalacaklardır.

• ​Talep: Devlet orman mallarının ziyan edilmemesi veya kaçakçılığa meydan verilmemesi kaydıyla, köylülerin bu odunları nakletmelerine ve satmalarına tekrar izin verilmesi hususunda gereğinin yapılması istenmektedir.

Bahçeköy Osmanlı dönemi

​Metnin Okunuşu (Transkripsiyon)

​Türkiye Cumhuriyeti

Başvekâlet

Kalem-i Mahsus Müdiriyeti

Sayı: 582

​KARARNAME

​Halkalı Ziraat ve Bahçeköy Orman Mekteb-i Âlîleri öğrencilerinin mecburî olan tatbikat-ı mahsusa vesilesiyle zaman zaman İstanbul’a geldiklerinde ve erzak ve evrak-ı tedrisiyenin nakli hususunda hayli müşkülata uğranılmakta olduğu ve yazın şiddetli sıcaklarda ve kışın fırtınalı havalarda saatlerce yaya yürümek mecburiyeti hasıl olmadan ilim ve tahsile imkân kalmadığı gibi fırtınalı havalarda hayvanat ve nakil vasıtalarının merzukatının (yiyeceklerinin) irsaline (gönderilmesine) imkân görülemediğinden, talebe ve erzakın naklini teshil etmek (kolaylaştırmak) üzere her iki mektep için birer kamyonetin Maarif Tahsisat-ı Tesisiyesinden mübayaası (satın alınması) hususundaki karar-ı rabtı mutazammın (içeren) Ziraat Vekâlet-i Celilesinin 24/5/1340 (24 Mayıs 1924) tarih ve 214/233 sayılı tezkeresi üzerine Heyet-i Vekilece icra-yı icabı tezekkür olunarak tefviz-i icazet edilmesi (izin verilmesi) Ziraat Vekâleti ile Maliye Vekâlet-i Celilelerine tebliğ olunmak üzere karargir olmuştur.

​2/6/1340 (2 Haziran 1924)

​Türkiye Reisi cumhur: Gazi Mustafa Kemal [İmza]

Başvekil: İsmet [İmza]

(Diğer Vekillerin İmzaları)

​Günümüz Türkçesiyle Özeti

• ​Konu: Halkalı Ziraat ve Bahçeköy Orman Yüksekokulları (Mekteb-i Âlî) öğrencileri ile erzaklarının taşınması için taşıt alımı.

• ​Gerekçe: Öğrencilerin zorunlu uygulamalı dersler için İstanbul'a gidiş gelişlerinde, yazın sıcakta ve kışın fırtınalı havalarda saatlerce yürümek zorunda kalmaları; ayrıca okulun erzak ve ders gereçlerinin naklinde büyük zorluklar yaşanması.

• ​Karar: Talebe ve erzak nakliyatını kolaylaştırmak amacıyla, Maarif (Eğitim) bütçesinden karşılanmak üzere her iki okul için birer adet kamyonet satın alınmasına Bakanlar Kurulu (Heyet-i Vekile) tarafından karar verilmiştir.

1922 rum halkı bahçeköy orman Fakültesini işgali

 

Belge Künye Bilgileri

• ​Kurum / Fon: T.C. Ticaret ve Ziraat Nezareti / Orman Müdiriyet-i Umûmîyesi / İskân Müdiriyeti (272-0-0-11 / İSKÂN)

• ​Yer Bilgisi (Dosya / Gömlek): 16-62-10 (Sıra No: 1)

• ​Tarih: 18 Eylül 1922 (18.09.1922 / 18 Eylül 1338)

• ​Sayı / Evrak Numarası: 41 / 1066

• ​Belge Türü: Ticaret ve Ziraat Nezareti’nden Dahiliye Nezareti’ne (İskân-ı Mühâcirîn Müdiriyeti) Yazılan Resmî İhtar/Tahliye Yazısı

​Transkripsiyon (Metin Çözümü)

​Başlık:

​Ticaret ve Ziraat Nezareti

Orman Müdiriyet-i Umûmîyesi

Sayı: 41 / 1066

Tarih: 18 Eylül 1338 / 18 Eylül 1922

​Özet / Hülasa:

​Hülasa: Rum mühâcirleri tarafından işgal edilen Bahçeköy’deki Orman Mekteb-i Âlîsi binasının bir an evvel tahliyesi hakkında.

​Metin:

​"Marûz-ı çâkerâneleridir;"

​"Bahçeköy’de vaki Orman Mekteb-i Âlîsi binasının Rum mühâcirleri tarafından işgal edildiği ve okul binasının tahliye ettirilmesi hususu daha önce 17 Ağustos 1338 tarih ve 2886 numaralı tezkere-i acizânemle arzedilmiş idi."

​"Lâkin bugün dahi söz konusu Rum mühâcirlerin okul binasından çıkarılmadığı ve durumun böyle devam etmesi halinde yeni ders senesinin başlaması ve öğrencilerin yerleşmesi imkânsız hale geleceği anlaşılmıştır."

​"Eğitim ve öğretim aksamadan derslere başlanabilmesi ve binada meydana gelebilecek tahribatın önüne geçilmesi amacıyla mezkûr okul binasını işgal eden Rum mühâcirlerin derhal başka bir yere nakledilerek binanın tamamen tahliye ettirilmesi hususunda Dahiliye Nezareti’ne tezkere yazılması ve gereğinin ifası istirham olunur."

​"Ol babda emr u ferman hazret-i veliyyü'l-emrindir."

Ticaret ve Z

iraat Nazırı

​Günümüz Türkçesiyle Çevirisi

​Ticaret ve Tarım Bakanlığı (Ticaret ve Ziraat Nezareti)

Orman Genel Müdürlüğü

​"Özet: Rum göçmenler tarafından işgal edilen Bahçeköy Orman Yüksekokulu binasının bir an önce boşaltılması hakkında.

​Yüksek Makama;

Bahçeköy’de bulunan Orman Mekteb-i Âlisi (Orman Yüksekokulu) binasının Rum göçmenler (mühâcirler) tarafından işgal edildiği ve binanın bir an önce boşaltılması gerektiği 17 Ağustos 1922 tarihli yazımızla bildirilmişti.

​Ancak bugüne kadar göçmenlerin okuldan çıkarılmadığı görülmüştür. Yaklaşan yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde öğrencilerin okula kabul edilmesi ve derslerin başlaması bu işgal sebebiyle imkânsızlaşmaktadır.

​Eğitim hizmetlerinin aksamaması, okulun kamu hizmetine devam edebilmesi ve binanın zarar görmemesi için Rum göçmenlerin derhal başka bir yere nakledilerek okulun acilen tahliye edilmesi hususunda İçişleri Bakanlığı’na (Dahiliye Nezareti) talimat verilmesini

arz ederim."

​Belgenin Özeti ve Önemi

​Kurtuluş Savaşı’nın son safhası olan Eylül 1922’ye (Büyük Taarruz ve İzmir’in kurtuluşunun hemen sonrasına) denk gelen bu belge; Mütareke ve savaş koşullarının yarattığı göç dalgaları ile kamu binalarının durumunu yansıtmaktadır.

​Marmara bölgesindeki hareketlilikten dolayı Bahçeköy Orman Okulu binasına yerleşen Rum göçmenlerin, yeni eğitim dönemi başlarken okulu aksatması üzerine Orman Genel Müdürlüğü bürokratik girişimde bulunmuş ve İçişleri Bakanlığı’ndan tahliye talep etmiştir. Belge, Bahçeköy Orman Fakültesi tarihçesi ve Mütareke dönemi göç/eğitim sorunları açısından önemli bir tarihsel kayıttır. 

İşgal yılında Fransız askerlerin Bahçeköy’de mallara el koyması

 

Belge Künye Bilgileri

• ​Kurum / Fon: Türkiye Devleti Dahiliye Vekaleti / Emniyet-i Umumiye Müdiriyeti / Zararlar Mefkûresi Kayıtları (2763)

• ​Yer Bilgisi (Dosya / Gömlek): 47897-228982-52

• ​Tarih: 18 Mart 1922 (18.03.1922 / 18 Mart 1338)

• ​Belge Türü: Bahçeköy Köyü İhtiyar Heyeti ve Muhtarlığı Tarafından Düzenlenen Zarar-Ziyan ve Müsadere İhbar Belgesi (Mühürlü İlam)

​Transkripsiyon (Metin Çözümü)

​Metin:

​"Harb-i Umûmî ve mütâreke döneminde işgal devletleri tarafından emr-i cebir ve hususat-ı muhtelifeyle..."

​"...Bahçeköy karyesine verilen zarar miktarının ahali tarafından yapılan tahkikat neticesinde..."

​"...elli iki adet bakır pota ile beş yüz altmış altı Lira-yı Osmânî ve maarif evrakına el konulduğu..."

​"...ve işbu el koyma hadisesine dair tanzim olunan ilm-ü haberin hükümet-i âliyyeye takdim edildiği tasdik

olunur."

​İmzalar ve Mühürler (Alt Kısım):

• ​Muhtar: (Mühür)

• ​Kâtib: (Mühür)

• ​A'zâ (Üye): (Mühür)

• ​A'zâ (Üye): (Mühür)

: (Mühür)

​Günümüz Türkçesiyle Çevirisi

​Bahçeköy Köyü Muhtarlığı ve İhtiyar Heyeti Tasdik Senedi

​"Dünya Savaşı ve Mütareke (İşgal) döneminde, işgalci Fransız/İtilaf kuvvetlerinin baskı ve el koyma eylemleri sebebiyle Bahçeköy halkının uğradığı zararlar köylülerce araştırılmıştır.

​Yapılan incelemede; Fransız askerleri tarafından Bahçeköy ahalisine ait 52 adet büyük bakır kap/pota, 566 Osmanlı Lirası nakit para ve okul/eğitim evrakına el konulduğu kesin olarak tespit edilmiştir.

​Söz konusu gasp ve el koyma olayına dair hazırlanan bu resmî rapor, mağduriyetin giderilmesi talebiyle Yüce Hükümet makamlarına sunulmak üzere imza ve mühür altına alı

nmıştır."

​Belgenin Özeti ve Önemi

​18 Mart 1922 tarihli bu resmî ihbarname, Mütareke döneminde İstanbul'u işgal eden İtilaf devletlerinden Fransız birliklerinin Bahçeköy'deki sivil halka yönelik el koyma ve zorbalıklarını kayıt altına almaktadır.

​Bahçeköy Muhtarı, Kâtibi ve Köy İhtiyar Heyeti azalarının mühürlerini taşıyan bu yerel belge; işgal kuvvetlerinin köylünün mutfak ve imalat gereçlerine (bakır potalar), parasına ve hatta okul kayıtlarına kadar el koyduğunu kanıtlaması açısından Millî Mücadele dönemi İstanbul işgal tarihinin birinci elden somut vesikalarından biridir. 

Bahçeköy 1908 bira fabrikası

 

Belge Künye Bilgileri

• ​Kurum / Fon: Bâb-ı Âlî Sadâret Evrak Odası (BEO), Şûrâ-yı Devlet (Tanzimat / Maliye ve Nâfıa Dairesi)

• ​Yer Bilgisi (Dosya / Gömlek): 3434-257508 (Görüntü Sayısı: 13, Sıra No: 1)

• ​Tarih: 19 Şevval 1326 / 14 Kasım 1908 (H-19-10-1326)

• ​Sayı / Evrak Numarası: 1059 / 75

• ​Belge Türü: Şûrâ-yı Devlet Mazbatası / Sadâret Beraat ve Gümrük Muafiyeti Mazbatası

​Transkripsiyon (Metin Çözümü)

​Başlık:

​Bâb-ı Âlî

Sadâret Evrak Odası

Şûrâ-yı Devlet

Maliye ve Nâfıa Dairesi

Sayı: 1059 / 75

Tarih: 19 Şevval 1326

​Metin:

​"Ticaret ve Nâfıa Nezaret-i Celîlesi’nin Şûrâ-yı Devlet’e havale buyurulan tanziriyesinde; Bahçeköy karyesi civarında imal olunacak bira fabrikası içün Avrupa’dan celb olunacak âlât ve edevâtın gümrük resminden muaf tutulması talebiyle..."

​"...fabrika kurmak üzere müracaat eden müteşebbislerin Avrupa'dan ithal edecekleri makine, makine parçaları, âlât ve edevâtın dökümünü havi ilişikteki defter incelenmiş olup..."

​"...Sanayi Teşvik Kanunu ve sanayi müesseselerine tanınan muafiyet nizamnamesi ahkâmı mûcebince, söz konusu bira fabrikasının tesisi için lüzumlu olan bu makine ve edevâtın gümrük vergisinden (Rüsumat) muaf tutularak ithaline izin verilmesi..."

​"...Gümrük Müdiriyet-i Umûmîyesi’ne ve ilgili makamlara bildirilmek üzere tezkere-i sâmiyyenin tanzim olunması hususu kararlaştırı

lmıştır."

​Günümüz Türkçesiyle Çevirisi

​T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşivi - Sadâret Evrak Odası

Şûrâ-yı Devlet (Devlet Şûrası / Danıştay) Maliye ve Bayındırlık Dairesi

​"Ticaret ve Bayındırlık Bakanlığı’ndan Devlet Şûrası’na sevk edilen yazıda; Bahçeköy yakınlarında kurulması planlanan bira fabrikası için Avrupa’dan getirilecek makine, araç ve gereçlerin gümrük vergisinden muaf tutulması istenmiştir.

​Fabrikanın inşası ve üretimi için yurt dışından ithal edilecek alet ve edevatın listesini içeren defter incelenmiştir.

​Sanayiyi teşvik mevzuatı uyarınca, kurulacak bu fabrikanın üretim ekipmanlarının gümrük vergisinden muaf tutularak ülkeye girişine izin verilmesi ve ilgili gümrük idarelerine gerekli talimatların yazılması uygun görü

lmüştür."

​Belgenin Özeti ve Önemi

​1908 (II. Meşrutiyet’in ilanı dönemi) tarihli bu resmî Şûrâ-yı Devlet kararı, Osmanlı Devleti’nin son döneminde İstanbul çevresinde (Bahçeköy/Çatalca hattı) sanayileşme ve özel teşebbüs yatırımlarını destekleme politikasını belgelemektedir.

​Bahçeköy civarında kurulacak olan bira fabrikasının teknolojik altyapısı için Avrupa’dan getirilecek makinelerin gümrük resminden (ithalat vergisinden) muaf tutulması karara bağlanmıştır. Belge, dönemin sanayi teşvik uygulamalarını ve bölgedeki ticari/sınai gelişimi göstermesi bakımından son derece önemlidir. 

Belge Künye Bilgileri

• ​Kurum / Fon: Bâb-ı Âlî Sadâret Evrak Odası (BEO), Şûrâ-yı Devlet (Maliye ve Nâfıa Dairesi Ek Listesi)
• ​Yer Bilgisi (Dosya / Gömlek): 3434-257508 (Görüntü No: 14)
• ​Tarih: 19 Şevval 1326 / 14 Kasım 1908 (H-19-10-1326)
• ​Belge Türü: Gümrük Muafiyeti İthalat İzin Listesi ve Fatura Detay Cetveli (Osmanlıca ve Fransızca İki Dilli Malzeme Defteri)

​Transkripsiyon (Metin Çözümü)

​Fransızca ve Osmanlıca Malzeme Kalemleri:

• ​1 Boîte à étoupe (1.210 kg): Piston salmastra kutusu ve aksamı.
• ​1 Appareil Mollerup (16 kg): Mollerup tipi yağlama cihazı.
• ​Tige de piston (170 kg): Piston mili (Piston sapı).
• ​Tige de soupapes: Sübap milleri (Sübab sapı).
• ​Anneaux pour le cylindre à pression (100 kg): Basınç silindiri segmanları / halkaları.
• ​95.000 Kilog. de peilage de brique aggloméré: 95.000 kg özel tuğla kaplaması ve izolasyon malzemesi.
• ​5.000 Kilog. Enduit spécial et goudron: 5.000 kg özel harç ve katran.
• ​80 Fûts fixes de 80 hectol (80 adet): 80 hektolitrelik sabit büyük ahşap fıçılar.
• ​500.000 Bouteilles (500.000 adet): 500 bin adet cam bira şişesi.
• ​50 Barils diverses grandmas: Çeşitli ebatlarda 50 adet bira fıçısı.

​Şirket Mührü ve Türkçe Not:

​Şirket İsmi: "THE NECTAR BREWERY CO. LTD." (Nektar Bira Fabrikası Anonim Şirketi)

​Metin:

"İşbu liste mezkûr bira fabrikası için Avrupa'dan celp edilecek makine ve edevatın dökümüdür. Sanayi Muafiyet Nizamnamesi hükümlerine göre gümrük resminden muaf olarak ithaline müsaade edilmiştir."

​Günümüz Türkçesiyle Çevirisi

​"Bahçeköy’de kurulacak olan Nektar Bira Fabrikası ('The Nectar Brewery Co. Ltd.') için Avrupa’dan ithal edilecek teknik ekipman ve ambalaj malzemesi listesidir:

• ​Makine Parçaları: Yüksek basınç silindir segmanları, piston ve sübap milleri, Mollerup yağlama sistemleri.
• ​İzolasyon ve İnşaat Malzemesi: 95.000 kg özel fırın tuğlası/kaplaması ve 5.000 kg özel izole katranı.
• ​Depolama ve Ambalaj: 80 adet devasa depolama fıçısı (her biri 80 hektolitre), 500.000 adet boş cam bira şişesi ve 50 adet nakliye fıçısı.

​Osmanlı Sanayiyi Teşvik Mevzuatı kapsamında bu listede kayıtlı tüm malzeme ve ekipmanın gümrük vergisinden muaf tutularak ithaline onay verilmiştir."

​Belgenin Özeti ve Önemi

​Önceki resmi yazışmanın ekinde yer alan bu detaylı malzeme listesi, Osmanlı dönemi sanayileşme tarihine dair teknik ve somut veriler sunmaktadır.

​Bahçeköy/Büyükçekmece hattında dönemin en modern sanayi tesislerinden biri olarak kurulan Nektar Bira Fabrikası'nın makine aksamından 500 bin adetlik cam şişe siparişine kadar tüm ithalat kalemleri resmi kayda geçirilmiştir. Osmanlıca ve Fransızca olarak iki dilde hazırlanan bu detaylı fatura, Meşrutiyet dönemi sanayi teşviklerinin ve sanayi altyapısının niteliğini kanıtlayan eşsiz bir arşiv belgesidir.

Abdülmecid bendi

 

Belge Künye Bilgileri

• ​Kurum / Fon: T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Hatt-ı Hümâyûn Kataloğu (HAT)

• ​Yer Bilgisi (Dosya / Gömlek): 1627-25

• ​Tarih: 29 Zilhicce 1255 / 4 Mart 1840 (H-29-12-1255)

• ​Belge Türü: Şeyhülislâm (Mekteb-i Meşîhat) Tarafından Sultan Abdülmecid’e Sunulan Resmî Sadâret / Şeyhülislâmlık Takriri (Hatt-ı Hümâyûn İrade Ricası)

​Transkripsiyon (Metin Çözümü)

​Ana Metin:

​"Hüve"

​"Uzlu/Devletlü..."

​"Tavsîften مستغنی (müstağnî) olduğu üzere ذات kudsiyyet-âyât-ı حضرت şâhâneverine موافق ilâhiyye ve inâyet-i samedâniyye irâze-i eser-i خيرiyyetine جناب mülûkânelerinden Bahçeköy karyesinde مجدداً (müceddeden) binâ ve ihyâsına muvaffak buyurulan bend-i bî-mânend-i hümâyûnlarının bâni-i şenşehî-i erzân buyurulmuş olduğundan..."

​"...duâ-nümâ-yı ihlâs ile sâir ulemâ duâcıları bende-i lutf u inâyet..."

​"...ol mahalle sürûr-efzâ ile vürûd ve bend-i cedîd-i hümâyûnlarının ümmet-i Muhammed’e velî-ni'met ve ferah-resân..."

​"...reâyâ-yı hâk-i pây-ı tûtiyâ-sâ-yı حضرت hilâfet-penâhîye bir kat daha minnet ve şükran..."

​"...id'â-yı merâsim-i teşekkür ve hamdiyyet ve جناب izz ü müteâl مبارك ve mes'ûd ذات şevket-simât-ı şâhânelerine sıhhat ve âfiyetle tûl-i ömürler i'tâ eyleyip..."

​"...ve hayrât-ı celîlelerine mazhar ve muvaffak buyurması duavât-ı icâbet-âyâtıyla mukâbele olunarak bir vakit-i münâsibde hâk-i uyûn-ârâ-yı جناب tâcdârîye arz olunmak üzere sarf-ı himmet ve azîmet olunduğu der-i aliyye-i arz u i'lâm olunmuş olmakla ol babda

ferman-ı hümâyûn..."

​Derkenar (Yan / Alt Notlar):

​"Marûz-ı bende-i kemîneleridir ki;"

"Sîr-âb kerde-i hâcet-mendân-ı cihân olan eser-i hayr u hayrât..."

"Bahçeköy’de yeniden inşâ ve ihyâ buyurulan bend-i hümâyûn..."

"Şeyhülislâm efendi hazretleri ile vükelâ-yı fihâm ve ulemâ-yı kirâm bendeniz..."

"Birlikte azîmetle bend-i mezkûru seyir ve temâşâ edip..."

"Mübârek hayır duâlar edilmiş olduğu ve hünkârımız hazretlerinin ömr-i şevketlerinin efzûn olması temennî kılındığı arz olunur."

​Günümüz Türkçesiyle Çevirisi

​"Padişahım, Yüce Hükümdarım;

​Bahçeköy yakınlarında Şanlı Padişahımızın hayır eseri olarak yeniden inşa ve ihya ettirdiği eşsiz su bendinin (Büyük Bend / Sultan Abdülmecid Bendi) yapımı tamamlanmıştır.

​Şeyhülislâm Efendi Hazretleri, devlet vekilleri, ulema ve din adamları kullarınız belirtilen bendin bulunduğu alana giderek bu yüce yapıyı yerinde incelemişlerdir.

​İstanbul halkına ve Ümmet-i Muhammed’e büyük bir ferahlık ve hayat kaynağı sağlayan bu muazzam su bendinin tamamlanması vesilesiyle dualar edilmiş; Padişahımızın sağlık, afiyet ve uzun ömürler sürmesi, hayırlarının kabul olması için Yüce Allah’a niyazda bulunulmuştur.

​Yapılan bu ziyaret, duahanların duaları ve tören merasimi Padişahımızın yüksek makamlarına saygıyla arz olunur. Takdir ve ferman Padişa

hımızındır."

​Belgenin Özeti ve Önemi

​1840 (H. 1255) tarihli bu Hatt-ı Hümâyûn belgesi, Sultan I. Mahmud ve Sultan II. Mahmud dönemlerinde başlayan Bahçeköy’deki su bendleri zincirinin son büyük halkası olan "Yeni Bend" (Sultan Abdülmecid Bendi) inşasının bitimi münasebetiyle düzenlenen resmî açılış ve dua merasimini konu alır.

​İstanbul’un su ihtiyacını karşılayan bu stratejik bende Şeyhülislâm ve devlet erkanının giderek duada bulunması, Osmanlı mimarlık ve imar tarihinde su yapılarına verilen devlet protokolü seviyesindeki değeri açıkça göstermektedir. 

Bahçeköy bir ailenin iskanı

​Karacaova Mübadili Hasan Baba Oğlu Ali’nin Bahçeköy’deki İskân Süreci

​1923 Nüfus Mübadelesi sonrasında Yunanistan'ın Selanik vilayeti, Karacaova kazası Fuştani köyünden Türkiye’ye göç eden mübadillerin iskân işlemleri kapsamlı bir bürokratik takiple yürütülmüştür.

​Bu süreçte İstanbul Valiliği, 27 Kasım 1924 tarihli resmi tezkiresinde (Dosya/Gömlek: 20-99-40, Kurum: 272-0-0-11 / İSKÂN) Bahçeköy, Gümüşdere, Fener ve Cebeci köylerindeki Rum nüfusun tamamen tahliye edildiğini teyit ederek bu alanları yeni gelecek Türk mübadillerin kullanımına hazır hale getirmiştir.

​Karacaova (Fuştani) göçmenlerinden olan Hasan Baba oğlu Ali, ilk aşamada Yalova'nın Fırın köyüne sevk edilmiş, ancak daha sonra Bahçeköy’e yerleşen babası Hasan Baba’nın yanına nakledilmek ve aile birliğini sağlamak üzere başvuruda bulunmuştur.

​İdari İnceleme ve Bürokratik Takip Süreci

• ​21 Ekim 1927 Tarihli Başvuru: İstanbul Valiliği İskân Müdürlüğü, 9251 / 2120 sayı ve 58-158-13 gömlek numaralı resmi yazı ile Dahiliye Vekâleti’ne (İçişleri Bakanlığı) başvurarak mübadil Ali’nin iskân talebine dair durumun incelenmesini istemiştir.

• ​27 Ocak 1928 Tarihli Tekit Yazısı: İşlemlerin gecikmesi üzerine İstanbul Valisi imzasıyla yazılan tekit (hatırlatma) yazısında, Ali’nin Bahçeköy’de babasının yanında iskân edilmesi talebinin ehemmiyetle sonuçlandırılması gerektiği Bakanlığa bildirilmiştir.

• ​28 Ocak 1928 Büro Kaydı: Dahiliye Vekâleti İskân Genel Müdürlüğü Arazi ve Binalar Şubesi, Valilikten gelen 29589 / 1272 evrak numaralı yazıyı incelemeye almıştır.

​İnceleme Sonucu ve İskân Kararı

​Yapılan saha araştırmaları ve kolluk incelemeleri neticesinde; Hasan Baba oğlu Ali’nin babasından ayrı müstakil bir aile oluşturmadığı ve tek başına bir mülk sahibi olmadığı tespit edilmiştir. Aile bütünlüğünün korunması ilkesi doğrultusunda, Ali’nin Bahçeköy’de babası Hasan Baba’nın nezdinde iskân edilmesi idari açıdan uygun bulunmuştur.

​İskân Genel Müdürlüğü'nce hazırlanan karar taslağı ve 24 Nisan 1928 tarihli 4125, 4210 ve 10426 numaralı dosya şerhleriyle Ali’nin nüfus ve tescil kayıtları tamamlanmıştır.

​Sonuç ve Arşiv Tescili

• ​30 Nisan 1928 (Karar Tarihi): 272-0-0-12 / MUHACİRİN fon kodu ve 58-158-13 dosya numarası altında Dahiliye Vekâleti İskân Genel Müdürlüğü kararı resmileştirilerek İstanbul Valiliği’ne bildirilmiştir.

• ​Arşiv Kaydı (Hulâsa-i Mâl): 20 Nisan 1928 tarihli indeks çizelgesiyle 52282 vilayet kayıt, 425 özel kayıt ve 1428 ruhsat numarası verilerek işlem tamamlanmış, mübadil Ali’nin Bahçeköy’deki iskân dosyası arşive kaldırılmıştır.