OCAKLAR KÖYÜ ERDEK BALIKESİR

Alıntı: Nevzat Varhan

Ocaklar Beldesinin tarihi Cumhuriyetle birlikte oluşmuştur. 1924 yılında mübadele sonucu Yunanistan'ın Vodina (Edessa)-Selanik bölgesinden buraya yerleştirilen muhacirler (Karacaovalı Türkler) yeni sakinler olarak yaşam sürmeye başlamışlardır. Osmanlı arşivlerinde Karacaova ile ilgili birçok belgenin içinde göç ile ilgili *- Tarih: 22.5.1924 Sayı: Dosya: Fon Kodu: 272..0.0.14 Yer No: 76.31..19. Avrethisar(Kilkis) ve Karacaova’dan göçmenlerin deniz yoluyla getirildiği belgesi bizimle ilgili olsa gerek. Karacaova (karacaabad) Yunanistan'ın Makedonya sınır bölgesi Vodina (Edessa) kentinin bulunduğu yükseltiler ile Kaymakçalan dağları arasında kalan ovalık bölgeye verilen ad. Osmanlı zamanında Selanik sancağına bağlı müslüman Türklerin oturduğu yerleşim yeridir. 1923 yılında yapılan mübadelede lozan antlaşması gereği buradaki 20.000 müslüman Türk Türkiye'ye yerleştirilmiştir. 1923 yılında Vodina, Karacaova, ve Yenicei, Vardar nahiyelerinin birleştirilmesiyle Karacaabad kazası kuruldu. İki yıl sonra ayrılıp tekrar eski adlarını almışlardır. Karacaova’ya bağlı 54 köy bulunmaktadır. Ayrıca Karaköse, Bayburt, Erzincan'dan da üç-dört aile ile birlikte Saraybosnadan Boşnaklar dahil olmuştur. Trabzon'dan iki aile ile Biga'dan üç aile sonradan buraya yerleşmiş olup, Uzunköprü'den Bakkal Hüseyin ve kardeşi İpekçi Ali, Mürefte'den Osman Bey eklenmiştir. Gülcemal vapuru ile bir Temmuz günü önce Tuzla'ya, sonra Bandırma'ya getirilen mübadiller Belkız'da karantinaya alınıp, buradan dağıtımla köylere iskan edilmiş, 95 aileye yakın Tresino, Bizofka, Priştinalı Gonia'ya yerleşmişlerdir. Burada bir noktaya açıklık getirmekte fayda görüyorum. Günümüze kadar gelen yanlış olduğunu düşündüğüm bilgiyi düzeltmek istiyorum. Karacaova Türklerine Pomak, konuştukları dile de Pomakça denmektedir. Kimse araştırıp sorgulamadığı için durumu kabullenmiştir. Oysa Dedem Balon Hasan Varhan ve diğer yaşlılar bizim atalarımızın Konya Karamanlı olduğunu söylerdi. Tarihi bilgilerden II. Murat zamanında fethedilen Balkan topraklarına Anadolu'dan Türklerin yerleştirildiğini biliyoruz. 2001 yılında, deniz kenarında evimizin önünde annemle oturup sohbet ederken, yandaki pansiyonda kalan turist; -Teyze siz hangi dili konuşuyorsunuz diye sordu. Annem alışkanlıkla Pomakça dedi. O kişi itiraz ederek hayır teyze sizin konuştuğunuz dil Makedonca, benzese de pomakça değil. Çünkü ben Pomak'ım ve Pomakçayı iyi konuşurum dedi. Buna bağlı olarak 2010 yılında köyümüzden Tresino'ya(Orma) ziyarete giden topluluğun orada yaşayan yaşlı bir Makedonla konuşmaları sonucunda, bu yaşlı Makedonun “Türklerin mahallesi burasıydı” demesi (Ağabeyim İsmet Varhan olayın birinci derecede muhatabı) de düşündürücü. Kısaca özetlemek gerekirse bunları nasıl yorumlamak gerekir bilemiyorum. En doğrusunu tarihçiler bilir. Bizim dedelerimizin konuştuğu dilin eski makedonca olduğu su götürmez bir gerçek. Konuştuğumuz dilde birçok Türkçeden bozulmuş sözcüklerin varlığı da ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Belki de kökenimiz Kuman, Peçenek, Uz Türklerine dayanıyor olabilir.

(Burada tarihi kaynaklara dayanarak Pomak sözcüğünün nereden geldiğini açıklamakta yarar görüyorum. Bulgarların "Müslüman Bulgarlar", Yunanlıların "Müslüman Grekler" olduğunu iddia ettikleri Pomak Türkleri; Orta Asya'dan kuzey göç yolu (Hazar denizi ve Karadeniz'in kuzeyini izleyerek Ukrayna ile Besarabya'ya giden, buradan da XI.yy'da Balkanlara inen ve Peçeneklerin yardımıyla 1034'den itibaren Rodoplar, Batı Trakya, Pirin ve Vardar Makedonya'sını egemenlikleri altına alan Kıpçaklar'ın veya Avrupalıların Kuman olarak adlandırdığı Türk boylarının devamıdır. Pomak ismi ise; XIV.yy'da Anadolu'dan Balkanlara gelen soydaşlarına maddi ve manevi yönde büyük destek sağlayan Kıpçak-Kuman'lara, “yardım eden” anlamına gelen “Yardımcı” anlamında olarak Slavlar tarafından verilmiştir. Nitekim bu kelime, Slavca “Pomaga”, “Pomagaç” yani yardımcı, yardım eden, işbirlikçi anlamında olan kelimelerden türemiştir.)

ÖNSÖZ

Mübadeleden Günümüze Ocaklar Beldesi - (Gonia)'yı hazırlamak düşüncesi nasıl ortaya çıktı? Bunun yanıtı doğal olarak mesleğimle ilgili olsa gerek. Uzun yıllar yöneticilik yaptım. Her yıl ile son sınıfların yılsonu hazırlık çalışmalarında, öğrencilik yıllarımda böyle bir şeyin olmadığına üzülürdüm. Uygarlıkların sergilendiği müzeleri de gezdiğimde ülkelerin, kentlerin, kurumların olduğu gibi insanların da kişisel müzelerinin olması gerektiği düşüncesi bende heyecan yarattı. Beldemizin 1924 öncesinde olduğu gibi, sonrasında da yazılı hiçbir derlenmiş, toplanmış çalışma olmamasını bir eksiklik olarak görüyordum. Bu konuda bir şeyler yapmak düşüncesi uzun zamandır beynimi meşgul ediyordu. Beldede yaşayanların fotoğraflarını çekip bir arşiv hazırlayıp, bunu yıllık olarak bastırma şeklinde gelişen projemi 2011 yılında uygulamaya karar verdim. Konuyu Belediye Başkanımız Sayın Hüseyin Durak’la paylaştım. Olumlu yaklaşımı cesaretimi arttırdı. Kadınların fotoğraflarının çekiminde de kardeşim Hatice Varhan Sunay yardımcı oldu. “Sel gider kum kalır örneği elimizde bir belge kalacak gelecek yıllara. Ben elimden geldiği kadar Beldeme yakışır bir çalışma ortaya koymaya çalıştım. Gelecek yıllarda belki de güncelleştirilip daha da geliştirilir ümidiyle bu yapıtı Ocaklar Beldesi'ne armağan ediyorum. Ayrıca Sayın Belediye Başkanımız Hüseyin DURAK'a şimdiye kadar yaptığı hizmetlerden dolayı beldemiz sakinleri adına teşekkür ediyorum.

ÖZGEÇMİŞİM

01.05.1952 (11.06.1951) (Selanik - Vodina - Tresino (Orma) (Karacaabat)'lı Molla Hasan oğlu, Balon Mehmet - Fatma oğlu, Balon Hasan - Servet oğlu Mehmet - Zeliha (Beler) Varhan’dan, (İbrahim, İsmet, Fatma, Nevzat, Hatice) doğma beş kardeşten dördüncü olarak dünyaya geldim. Ocaklar İlkokulu, Erdek Ortaokulu, Balıkesir Necati İlköğretmen Okulu, İstanbul Atatürk Eğitim Enstitüsü Resim-İş Eğitimi bölümünü bitirip Anadolu Üniversitesinde Lisansımı tamamladım. Uzmanlık sınavına girerek, Uzman Resim Öğretmeni ünvanını kazandım. Manyas Erecek Köyü ilkokul öğretmenliği ve müdürlüğü, Malatya Erkenek Ortaokulu Resim-İş öğretmenliği, Balıkesir Susurluk Karapürçek Ortaokulu Resim-İş öğretmenliği, Susurluk Lisesi Resim ve Sanat Tarihi öğretmenliği, Cebeci Ortaokulu (Depo tayini), Ankara Altındağ Battalgazi Ortaokulu Resim-İş öğretmenliği ve Müdür Yardımcılığı yaptım. 1983 yılından başlayarak Ankara Atatürk Lisesi Resim-İş, Sanat Tarihi öğretmenliğinin yanında Müdür yardımcılığı görevini sürdürürken 2009 yılında emekliye ayrıldım. Evliyim. Burcu adında Arkeolog bir kızım vardır. Denizi ve yüzmeyi çok severim. Amatör olarak Resim, karikatür çalışmalarını sürdürüyorum. Masal derlemelerinin yanında, şiir, öykü çalışmalarım da vardır.

Kazandığım ödüller ve katıldığım yarışmalı sergiler aşağıdaki gibi sıralanmıştır.

ALDIĞIM ÖDÜLLER:

1991 yılında T.S. Enstitüsü tarafından düzenlenen 4. Ulusal karikatür yarışmasında MANSİYON ödülü.

1987 yılında (Denizli Belediyesi) Uluslar arası “Konut Yılı” konulu resim yarışmasında MANSİYON ödülü.

2001 yılında Burdur Valiliği (İl Kültür Müd.) tarafından düzenlenen 16. Ulusal Karikatür Yarışmasında 1.’lik ödülü.

KATILDIĞIM YARIŞMALI SERGİLER:

1 - 1984 - 6. Rassegna Umoristica Internazionale - İtalya

2 - 1985 - Malatya Valiliği Amblem yarışması sergisi

3 - 1986 - Türkiye Eczacılar 15. yıl karikatür sergisi

4 - 1986 - Milliyet sanat Dergisi karikatür sergisi

5 - 1987 - Türk Tabipler Birliği “Sağlık” konulu sergi

6 - 1987 - Kent-Koop “Genç İnsan ve Çevresi” karikatür sergisi

7 - 1988 - Şişli Belediyesi “Sigaranın Hayır” karikatür sergisi

8 - 1988 - Vaddingtons cartoon – İngiltere – karikatür sergisi

9 - 1988 - 1989 - 1990 Satire Dadi – İtalya

10 - 1988 - 8. Uluslar arası Nasrettin Hoca Karikatür Yarışması sergisi, Akşehir/KONYA

11 - 1990 - 1991 T.S.E. III. ve VI. Ulusal karikatür sergisi

12 - 1990 - 1991 - 1992 Çankaya Belediyesi 1.2.3. Ulusal Karikatür yarışma sergisi

13 - 2001 - Burdur Valiliği İl Kültür Müd. “Eski Eserler-Müze-İnsan İlişkisi” konulu sergi

14 - 2002 - Odaklar Belediyesi kişisel resim sergisi

15 - 2006 - Burdur Valiliği Arkeoloji konulu sergi

16 - 2010 - Tekel İşçileri dayanışma sergisi

17 - 2011 - Erzurum kış olimpiyatları konulu Karikatür sergisi

18 - 2011 - Don Quichote – 50 Years Together – Turkey (Almanya)

19 - 2011 - Demokrasinin 50. yıldönümü konulu sergi

20 - 2012 - Güngör Kabaşlıoğlu Portre Karikatür Sergisi (İstanbul ve Antalya)

Bağımsız Araştırmacı Yazar

Hüsnü Yazıcı

#karacaova #Karacaabad #fuştan #bursa #Ankara #mübadil #mübadele #rumeli #