Karacaova (Moglena)'da Kumanlar
Bizans döneminde Karacaova (Moglena), yalnızca Ulah ve Bulgar nüfusunun yaşadığı bir bölge olmayıp, aynı zamanda Kumanların da yerleştiği önemli merkezlerden biriydi. Bu durum, Athos'taki Büyük Lavra Manastırı'nın Bizans belgelerini yayımlayan Actes de Lavra adlı diplomatik kaynakta açıkça görülmektedir.
İmparator Andronikos Komnenos'un Şubat 1184 tarihli prostagması (Belge No. 66) Moglena eyaletinde yaşayan Kumanlar, Ulahlar ve Bulgarları birlikte zikretmektedir. Belgede adı geçen Kumanların hayvancılıkla uğraştıkları, özellikle at ve koyun yetiştiriciliği yaptıkları anlaşılmaktadır. Aynı belgede, bu Kumanların Ulah ve Bulgar köylülerden farklı olarak özgür kişiler olduğu ve eyaletin seçkin tabakası içinde yer aldıkları belirtilmektedir.
Kumanların Karacaova'daki varlığı geçici değildir. Ekim 1196 tarihli ikinci bir Lavra belgesinde (Belge No. 69) aynı bölgede yaşayan Kumanlar yeniden anılmaktadır. Aynı topluluğun yaklaşık on iki yıl arayla iki ayrı resmî belgede yer alması, onların Karacaova'ya yerleşmiş kalıcı bir nüfus oluşturduklarını göstermektedir.
Macar Türkolog ve tarihçi István Vásáry, bu belgeleri değerlendirerek Moglena Kumanlarının yerleşik hayata geçmiş, hayvancılıkla uğraşan ve Bizans idaresi altında ayrıcalıklı bir sosyal statüye sahip bir topluluk olduğunu belirtmektedir. Vásáry ayrıca, Asenoğulları hanedanının kökenini tartışırken Karacaova'daki bu Kuman topluluğunu Balkanlar'daki yerleşik Kuman varlığının en önemli örneklerinden biri olarak değerlendirmektedir.
Kaynaklar
Paul Lemerle, André Guillou, Nicolas Svoronos, Denise Papachryssanthou (haz.), Actes de Lavra I. Des origines à 1204, Archives de l'Athos V, Paris, 1970, Belge No. 66, s. 341–345; Belge No. 69, s. 358–360.
Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185–1365, Cambridge University Press, Cambridge, 2005, s. 41.
Bu metin, akademik kitapta kullanılabilecek niteliktedir ve yalnızca doğrulanabilen kaynaklara dayanmaktadır.
Bağımsız Araştırmacı Yazar Hüsnü Yazıcı
