Rumeli’nin Sessiz Çığlığı: Bir Coğrafyanın Tasfiyesi

Rumeli’de yaşananlar, sıradan bir göç değil; uzun yıllara yayılan şiddet, katliam ve zorunlu göç sürecidir. Asırlarca aynı topraklarda yaşayan Türk ve Müslüman nüfus, 19. yüzyılın başından itibaren sistemli baskı ve saldırılarla yerinden edilmiştir. Amerikalı tarihçi Justin McCarthy bu süreci, geniş çaplı bir nüfus tasfiyesi olarak tanımlar.

Süreç 1821 Mora isyanıyla başlar. Bu dönemde Türk ve Müslüman halk doğrudan hedef alınmış, birçok yerleşim yerinde toplu katliamlar yaşanmıştır. Bu olaylar, Balkanlar’da dengelerin değiştiği ilk kırılmadır.

1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi), süreci kitlesel boyuta taşımıştır. Sivil halk, saldırılar ve ağır şartlar altında Anadolu’ya göç etmek zorunda kalmış; bu yolculuk sırasında ciddi can kayıpları yaşanmıştır.

1912–1913 Balkan Savaşları ise en ağır yıkımın yaşandığı dönemdir. Türk ve Müslüman nüfusun önemli bir bölümü öldürülmüş, kalanlar göçe zorlanmıştır. Bölgedeki demografik yapı köklü biçimde değişmiştir.

1923 Türk-Yunan nüfus mübadelesi ile bu süreç resmî olarak tamamlanmış, Rumeli’deki Türk varlığı büyük ölçüde sona ermiştir. Ancak geride kalan sadece boşaltılmış topraklar değil; koparılmış hayatlar ve kalıcı bir hafızadır.

Sonuç olarak bu dönem, ani gelişen bir olay değil; yaklaşık bir asra yayılan, şiddet ve zorunlu göçlerle şekillenmiş tarihsel bir kırılmadır.

#rumeli #mübadele #balkan #osmanlı 

Bağımsız Araştırmacı Yazar Hüsnü Yazıcı