KARACAABAD ÖĞRETMEN TAYİNLERİ
KARACAABAD ÖĞRETMEN TAYİNLERİ
📜 1901–1914 ARŞİV BELGELERİ
Karacaabad ve köylerinde 1901’den itibaren düzenli ibtidai mektepler bulunduğu arşiv belgeleriyle görülmektedir.
ÖĞRETMENLER VE KÖYLER Tırstenik/Trestenik, Gostolob, Gabrişte, Süren, Fuştan, Çernes, Drağman ve Kuzişte köylerinde görev yapan muallimler Maarif Nezareti kayıtlarına geçmiştir.
SAVAŞ VE ÖĞRETMEN GÖÇÜ 1913–1914 yıllarında savaş nedeniyle Karacaabadlı öğretmenlerin bir bölümü Dersaadet’e, ardından Sivas, Trabzon, Giresun, Ankara, Gümüşhane, Adana, Kastamonu, Karesi ve Bolvadin gibi Anadolu merkezlerine tayin edilmiştir.
BELGELERDE GEÇEN İSİMLER Mustafa Nuri Efendi, Hafız Ahmed Efendi, Ali Nihad Efendi, Hafız Mehmed Efendi, Yusuf Ziyaeddin Efendi, Hasan Fehmi Efendi, Ali Rıza Efendi, Refika Hanım ve İbrahim Edhem Efendi...
KADIN ÖĞRETMENLER 1914 tarihli kayıtta Karacaabad Karyesi Muallimesi Refika Hanım'ın Bolvadin'e tayini görülmektedir. Bu, Karacaabad'da kadın öğretmenlerin de görev yaptığını gösteren önemli bir kayıttır.
MAAŞ • HARCIRAH • HÜVİYET • AİLE Tayinlerin yanında öğretmenlerin maaşları, harcırahları, hüviyet belgeleri ve ailelerini eski görev yerlerinden getirmeleri de devlet kayıtlarında takip edilmiştir.
SONUÇ Bu belgeler yalnızca öğretmen tayinlerini değil, Karacaabad'dan Anadolu'ya gerçekleşen eğitimci göçünü ve savaş yıllarındaki insan hareketliliğini belgelemektedir.
📚 Bağımsız Araştırmacı Yazar
Hüsnü Yazıcı
#Karacaova #Karacaabad #KaracaovaKöyleri #Rumeli #Balkan #Selanik #Mübadele #OsmanlıArşivi #Maarif #Tarih #Öğretmenler #RumeliMuhacirleri
Belge No: 510-7
Belge Tarihi: Hicrî 5 Şevval 1332 – 22 Ağustos 1914
Kurum: MF.İBT. – Maarif Nezareti, Mekâtib-i İbtidâiye
Belge Metni:
Karacaabad'a bağlı Trestenik Karyesi muallimi iken Sivas Mekâtib-i İbtidâiyesine tayin edilen muallimin maaşı ile vazifesine hangi tarihte başladığının bildirilmesi istenmiştir.
Yorum:
Bu belge, Trestenik Karyesi İbtidai Mektebi mualliminin savaş şartları içerisinde Sivas'a tayin edildiğini ve yeni görev yerinde maaşının ve göreve başlama tarihinin resmî yazışmalarla takip edildiğini göstermektedir. Karacaabad'dan Anadolu'ya gerçekleşen öğretmen intikallerinin devlet tarafından kayıt ve maaş işlemleriyle birlikte yürütüldüğünü ortaya koyması bakımından önemlidir.
Belge No: 490-90
Belge Tarihi: Hicrî 6 Cemâziyelâhir 1332 – 24 Nisan 1914
Kurum: MF.İBT.
Belge Metni:
Kütahya İnas Mektebi'nin muallime-i ûlâ ve saniyeliğine Yanya Muallimesi Halide ve İbtidai Kısım Muallimesi Nazmiye Hanımların; Bolvadin birinci ve ikinci muallimeliklerine ise Selanik Karacaabad Karyesi Muallimesi Refika Hanım ile İskeçe Muallimesi Huriye Adviye Hanım'ın tayinleri yapılmıştır.
Yorum:
Bu kayıt, Karacaabad'da kadın öğretmenlerin de görev yaptığını açıkça göstermektedir. Selanik Karacaabad Karyesi Muallimesi Refika Hanım'ın Bolvadin'de görevlendirilmesi, savaş ve göç döneminde Karacaabad'ın eğitim kadrosunun Anadolu'ya aktarıldığını gösteren önemli bir belgedir.
Belge No: 490-54
Belge Tarihi: Hicrî 4 Cemâziyelâhir 1332 – 22 Nisan 1914
Kurum: MF.İBT.
Belge Metni:
Selanik mülhakatından Karacaabad'a bağlı Gabrişte Karyesi muallimi olup harb nedeniyle Adana Karaisalı Rüşdiyesi Muallimliği'nde istihdam edilen Yusuf Ziyaeddin Efendi'ye hangi tarihlerde maaş verildiğinin bildirilmesi istenmiştir.
Yorum:
Yusuf Ziyaeddin Efendi'nin Gabrişte Karyesi'nden Adana Karaisalı'ya gönderilmesi, Karacaabadlı muallimlerin savaş sebebiyle Anadolu'nun farklı bölgelerinde görevlendirildiğini göstermektedir. Maaş tarihinin ayrıca araştırılması ise bu tayinlerin idarî ve malî açıdan takip edildiğini ortaya koymaktadır.
Belge No: 489-54
Belge Tarihi: Hicrî 27 Rebîülâhir 1332 – 17 Mart 1914
Kurum: MF.İBT.
Belge Metni:
Edirne vilayeti İpsala kazasının Vakıf Mahallesi İbtidai Mektebi sabık Muallim-i Evveli Mustafa Efendi'nin Trabzon vilayeti Ulubey nahiyesinin Kızılin Karyesi İbtidai Mektebi Muallimliği'ne tayin edildiği, ancak havalenamesinin gönderilememesi nedeniyle vazifesinden ayrıldığı belirtilmiştir. Selanik vilayeti Karacaabad kazasına tabi Süren Karyesi İbtidai Mektebi sabık Muallimi Ali Nihad Efendi'nin de Giresun kazası Dereli Karyesi İbtidai Mektebi Muallimliği'ne tayin edildiği halde bir süre sonra maaşına karşılık bulunamadığından açıkta kaldığı ve birikmiş maaşlarının ödenmesi istenmiştir. Ayrıca Trabzon vilayeti dahilinde görev yapan Rumeli muhaciri muallimlerin, karşılığı bulunmayan maaşlarının emval-i umumiyeden ödenmesi ve Gümüşhane livasında görev yapan Rumeli muhaciri muallimlerin alacaklarının karşılanması için kararlar alındığı bildirilmiştir.
Yorum:
Bu belge, Rumeli'den Anadolu'ya gelen öğretmenlerin karşılaştıkları en önemli sorunlardan birini ortaya koymaktadır. Tayinin yapılmış olması, öğretmenin yeni görev yerinde maaş alabileceği anlamına gelmemekte; bütçe ve maaş karşılığı bulunmaması nedeniyle öğretmenler açıkta kalabilmektedir. Ali Nihad Efendi'nin Süren Karyesi'nden Giresun Dereli'ye tayini bu durumun Karacaabad açısından somut örneğidir.
Belge No: 476-99
Belge Tarihi: Hicrî 7 Safer 1332 – 27 Aralık 1913
Kurum: MF.İBT.
Görüntü: 17
Belge Metni:
Karacaabad'daki Tırstenik İbtidaisi Muallimi Hafız Ahmed Efendi'nin Kapinyan İbtidaisi Muallimliğine tayin edildiği sırada harb nedeniyle Dersaadet'e gelmek zorunda kaldığı ve münhal bir muallimlikte istihdam edilmesini talep ettiği belirtilmiştir.
Yorum:
Hafız Ahmed Efendi'nin tayin edildiği göreve gidemeden savaş sebebiyle İstanbul'a gelmesi, Karacaabad'daki öğretmenlerin savaş ortamında görev yerlerini terk etmek zorunda kaldıklarını göstermektedir. Belge, Tırstenik'teki eğitim kadrosunun savaştan doğrudan etkilendiğini ortaya koymaktadır.
Belge No: 471-86
Belge Tarihi: Hicrî 15 Muharrem 1332 – 7 Aralık 1913
Kurum: MF.İBT.
Belge Metni:
Gevgili'de muallim iken savaş sebebiyle Dersaadet'e gelen, Karacaabad'ın Fuştan Nahiyesi doğumlu Ali Rıza Efendi'nin Ankara Mekâtib-i İbtidâiyesinden birine tayin edildiği bildirilmiştir.
Yorum:
Ali Rıza Efendi'nin Fuştan Nahiyesi doğumlu olması, Karacaabad'ın yalnızca görev yapan öğretmenleriyle değil, burada doğmuş eğitim kadrosuyla da Anadolu'ya uzanan bir insan hareketliliği yaşadığını göstermektedir.
Belge No: 435-2
Belge Tarihi: Hicrî 13 Receb 1331 – 31 Mayıs 1913
Kurum: MF.İBT.
Belge Metni:
Selanik Valiliğince Dersaadet civarında bir muallimliğe tayini istenen, ancak Gümüşhane'ye tayin edilen Karacaabad kazasına bağlı Fuştan Nahiyesi Mekteb-i İbtidaisi Muallim-i Evveli Hasan Fehmi Efendi'nin isteği üzerine tayin işleminin ertelendiği bildirilmiştir.
Yorum:
Hasan Fehmi Efendi'nin Gümüşhane'ye tayin edilmesine rağmen Dersaadet civarında görev istemesi, savaş dönemindeki öğretmen tayinlerinde şahsî durumların da dikkate alındığını göstermektedir.
Belge No: 428-104
Belge Tarihi: Hicrî 10 Zilkade 1331 – 25 Eylül 1913
Kurum: MF.İBT.
Belge Metni:
Harb nedeniyle Dersaadet'e gelmek zorunda kalan ve Sivas Vilayeti dahilinde bir muallimlikte istihdam edilmek üzere tayin edilen Yenicevardar İbtidaiyesi Muallimi Abdülkadir Efendi ile Trabzon Vilayeti dahilinde istihdam edilmek üzere tayin edilen Karacaabad'ın Süren Karyesi Muallimi Ali Nihad Efendi'ye hüviyet vesikası verilmiş ve vilayet merkezine kadar harcırahları karşılanmıştır.
Yorum:
Ali Nihad Efendi'nin Süren Karyesi'nden Trabzon'a gönderilmesi, daha sonra Giresun-Dereli'ye tayin edilmesiyle birlikte değerlendirildiğinde, bir Karacaabad öğretmeninin savaş yıllarında geçirdiği tayin sürecini adım adım takip etmemize imkân vermektedir.
Belge No: 427-22
Belge Tarihi: Hicrî 29 Şevval 1331 – 15 Eylül 1913
Kurum: MF.İBT.
Belge Metni:
Harb nedeniyle Dersaadet'e hicret eden Selanik Karacaabad'da Tırstenik İbtidai Muallimi Mustafa Nuri Efendi ile Avrathisar'a tabi Durasanlı Karyesi İbtidai Muallimi Hüseyin Kami Efendi'nin Sivas dahilinde birer ibtidai mektebine tayinleri ve harcırahlarının ödenmesi kararlaştırılmıştır.
Yorum:
Mustafa Nuri Efendi'nin Tırstenik'ten Sivas'a gönderilmesi, Karacaabad öğretmenlerinin Anadolu'ya nakledilişinin açık örneklerinden biridir. Harcırah verilmesi, devletin bu tayinleri resmî bir iskân ve görev değişikliği süreci içerisinde yürüttüğünü göstermektedir.
Belge No: 429-17
Belge Tarihi: Hicrî 11 Cemâziyelâhir 1331 – 18 Mayıs 1913
Kurum: MF.İBT.
Belge Metni:
Karacaabad'a bağlı Gostolob Karyesi İbtidai Muallimi Hafız Mehmed Efendi'nin harb sebebiyle hicret ettiği ve Trabzon Vilayeti dahilindeki mekatib-i ibtidaiyeden birinde istihdam olunmak üzere tayin edildiği, kendisine vilayet merkezine kadar harcırah verilmesi kararlaştırıldığı bildirilmiştir.
Yorum:
Bu belge, Gostolob Karyesi'nde savaş öncesinde faal bir ibtidai mektebin bulunduğunu ve burada Hafız Mehmed Efendi'nin görev yaptığını göstermektedir. Savaş sebebiyle Gostolob'dan ayrılan muallimin Trabzon'a gönderilmesi, Karacaabad'ın eğitim kadrosunun Anadolu'ya aktarılmasının bir başka somut örneğidir.
Belge No: 248-76
Belge Tarihi: Hicrî 22 Zilkade 1327 – 1 Aralık 1909
Kurum: MF.İBT.
Belge Metni:
Selanik vilayeti dahilinde bulunan Karacaabad nahiyesine bağlı Çernes Karyesi Muallimliğine Ali Rıza Efendi'nin tayin edildiği ve memuriyetine başladığı, eski muallim Yusuf Cemal Efendi'nin ise izinli olarak mektepten ayrıldığı bildirilmiştir.
Yorum:
Bu kayıt, savaş yıllarından önce Karacaabad köylerindeki mekteplerin düzenli biçimde öğretmen değişiklikleriyle çalıştığını göstermektedir. Ali Rıza Efendi'nin göreve başlama tarihinin kayda geçirilmiş olması, Çernes Karyesi'ndeki eğitim faaliyetinin resmî olarak takip edildiğini ortaya koymaktadır.
Belge No: 313-85
Belge Tarihi: Hicrî 9 Rebîülâhir 1329 – 9 Nisan 1911
Kurum: MF.İBT.
Görüntü: 2
Belge Metni:
Selanik vilayetinde Karacaabad kazasına bağlı Dragoman Karyesi Muallimi Hafız İsmail Efendi'nin tercüme-i hâl varakası, vukuat cetveliyle birlikte Maarif makamına takdim edilmiştir.
Yorum:
Hafız İsmail Efendi'nin tercüme-i hâl ve vukuat cetvelinin hazırlanması, Karacaabad köylerinde görev yapan öğretmenlerin şahsî ve meslekî bilgilerinin merkezî Maarif teşkilatı tarafından kayda alındığını göstermektedir.
Belge No: 1047-5
Belge Tarihi: Hicrî 12 Rebîülevvel 1326 – 2 Nisan 1908
Kurum: MF.MKT.
Görüntü: 8
Belge Metni:
Karacaabad Kazası Drağman Karyesi İbtidai Mektebi Muallimliğine Selanik Darülmuallimin mezunu Hasan Tahsin Efendi'nin, Nevrekob Kazası Koztiçe Karyesi Muallimliğine de Mehmed İzzet Efendi'nin tayinleri yapılmıştır.
Yorum:
Hasan Tahsin Efendi'nin Selanik Darülmuallimin mezunu olması, Karacaabad'ın köy mekteplerinde öğretmenlik yapan kişiler arasında meslekî eğitim almış muallimlerin bulunduğunu göstermektedir. Bu kayıt, Karacaabad'daki ibtidai eğitimin merkezî bir öğretmen yetiştirme sistemiyle bağlantısını ortaya koymaktadır.
Belge No: 895-27
Belge Tarihi: Hicrî 23 Ramazan 1323 – 12 Kasım 1905
Kurum: MF.MKT.
Görüntü: 4
Belge Metni:
Prizrin'de Rum cemaatine ait harap olan mektebin arsasına Rum cemaatince yeni bir mektep yapılmasına izin verilmesi; Selanik vilayetinin Vodine ve Karacaabad kazalarındaki Rum mekteplerinde ruhsatsız yayınlar okutulmaması; İstarova Rum Mektebi Muallimi Todor Apostolof'un hareketlerinin takip edilmesi; Kosova'nın Prizrin Metropolidliği'ne bağlı mekteplerde görev yapan muallim ve muallimelerin şahadetname ve diplomalarının Maarif Müdürlüğü'ne tasdik ettirilmesi ve çeşitli gayrimüslim mekteplerinin ruhsatlandırılması hakkında yazışmalar yapılmıştır.
Yorum:
Bu belge doğrudan Karacaabad'ın Müslüman ibtidai mekteplerinden birinin öğretmen tayiniyle ilgili olmamakla birlikte, Karacaabad kazasındaki eğitim hayatının yalnızca Müslüman mekteplerinden ibaret olmadığını göstermektedir. Rum mekteplerinin de Maarif teşkilatı tarafından ruhsat, yayın ve öğretmen yeterliliği bakımından takip edildiği anlaşılmaktadır.
Belge No: 581-37
Belge Tarihi: Hicrî 10 Cemâziyelâhir 1319 – 3 Eylül 1901
Kurum: MF.MKT.
Görüntü: 40
Belge Metni:
Vodine kazasına bağlı Karacaabad Nahiyesi Yukarı Mahalle İbtidai Muallimliğine Mustafa Efendi'nin tayin edildiği bildirilmiştir.
Yorum:
Bu kayıt, Karacaabad Nahiyesi'ndeki ibtidai mekteplerde öğretmen tayinlerinin 1901 yılına kadar geriye götürülebildiğini göstermektedir. Yukarı Mahalle Mektebi, Karacaabad'ın eğitim teşkilatının erken dönem kayıtlarında yer alan mekteplerden biridir.
Belge No: 435-26
Belge Tarihi: Hicrî 14 Receb 1331 – 1 Haziran 1913
Kurum: MF.MKT.
Belge Metni:
Tikveş'te Nikotin Muallimi iken İstanbul'a hicret edip Karesi Mekâtib-i İbtidaiye Muallimliğine tayin edilen Ali Rıza Efendi'nin; Gevgili kazasının Boymiçe Karyesi Muallimi olup sonradan İstanbul'a hicret eden ve Hüdavendigar dahilindeki mekatib-i ibtidaiye muallimliğine tayin olunan Ali Rıza Efendi'nin; Drama Merkez İbtidaisi Muallimi iken İstanbul'a hicretle Ankara'ya tayin olunan Aydın Hulusi Efendi'nin; Karacaabad Muallimi iken İstanbul'a hicretle Kastamonu'ya tayin olunan Yusuf Ziya Efendi'nin ve Karacaabad'ın Kuzişte Mektebi Muallimi iken İstanbul'a hicretle Karesi'ye tayin olunan İbrahim Edhem Efendi'nin, ailelerini getirmek üzere eski görev yerlerine gitmelerine dair hüviyet vesikaları verilmiştir.
Yorum:
Bu kayıt özellikle önemlidir. Karacaabad Muallimi Yusuf Ziya Efendi'nin Kastamonu'ya, Kuzişte Mektebi Muallimi İbrahim Edhem Efendi'nin ise Karesi'ye tayin edildiği açıkça görülmektedir. Öğretmenlerin yalnızca kendilerinin değil, geride kalan ailelerinin de savaş ve göç şartlarında yer değiştirmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu durum Karacaabad'dan Anadolu'ya gerçekleşen öğretmen hareketinin aile ve toplum boyutunu da ortaya koymaktadır.
GENEL DEĞERLENDİRME
Bu arşiv belgeleri birlikte değerlendirildiğinde, Karacaabad kazası ve köylerinde 1901'den itibaren düzenli bir ibtidai mektep teşkilatının bulunduğu, 1908-1911 yıllarında Drağman, Çernes ve diğer köylerde öğretmenlerin resmî olarak tayin edildiği, savaş yıllarında ise bu eğitim kadrosunun büyük ölçüde Anadolu'ya dağıldığı görülmektedir.
Belgelerde adı geçen Tırstenik, Trestenik, Gostolob, Gabrişte, Süren, Fuştan, Çernes, Drağman ve Kuzişte gibi yerler, Karacaabad'ın eğitim tarihinin köy köy ortaya çıkarılması açısından son derece değerlidir.
Özellikle Mustafa Nuri Efendi, Hafız Ahmed Efendi, Ali Nihad Efendi, Hafız Mehmed Efendi, Yusuf Ziyaeddin Efendi, Hasan Fehmi Efendi, Ali Rıza Efendi, Refika Hanım ve İbrahim Edhem Efendi gibi isimler, Karacaabad'ın öğretmen kadrosunu ve savaş yıllarında yaşanan insan hareketliliğini kişisel isimler üzerinden takip etmemize imkân vermektedir.
Belgelerin en dikkat çekici ortak noktası, Karacaabad'daki muallimlerin savaş nedeniyle önce Dersaadet'e, ardından Sivas, Trabzon, Giresun, Ankara, Gümüşhane, Adana, Kastamonu, Karesi ve Bolvadin gibi Anadolu merkezlerine tayin edilmeleridir. Bu tayinler sırasında harcırah, maaş, hüviyet vesikası ve ailelerin getirilmesi gibi meseleler de Maarif Nezareti tarafından ayrı ayrı takip edilmiştir.
Bu nedenle söz konusu belgeler, yalnızca “öğretmen tayinleri” olarak değil, aynı zamanda Karacaabad'dan Anadolu'ya gerçekleşen eğitimci göçünün resmî belgeleri olarak değerlendirilmelidir.
Bağımsız Araştırmacı Yazar Hüsnü Yazıcı
#karacaovaköyleri #karacaova #karacaabad #Rumeli #Balkan
