Meclis-i Vükelâ Müzakerâtına Mahsûs Zabıt Cerîdesidir
Hazır Bulunan Zevât-ı Fihâmın Asâmîsi: (Alt kısımda vükelâ/bakan imzaları bulunmaktadır)
[Khulâsa-i Meâlî / Özet]
Asbâb-ı adîde ve alâ-l-husûs Fırka-ı Muhâlife tarafından vukû‘ bulan tehdidât ve usûlsüzlükler ile Bulgarca lisanının resmî kabul edilmesi ve Bulgarların fenalıkları yüzünden muğberr olan me’sûniyyet-i tâmmeyle ahâlî-i İslâmiyyenin müfârakatla başka taraflara hicret etmek fikrine kapıldıklarından bahisle bunun men'i esbâbının istikmâli hakkında Bulgaristan Komiseri Garazyan Efendi tarafından çekilen telgrafnâme üzerinedir.
[Karârî / Karar]
Sûret-i iş‘âra nazaran ahâlî-i İslâmiyenin her hususta muhtâc-ı merhamet oldukları ve hüsn-i ahvâl-i umûmiyyelerinden bir an evvel tanzîmi maddesi Babıâli’ce ehemmiyetle derdest-i tefekkür bulunmuş ise de;
Şimdilik mezkûr lisan meselesi hakkında icâb eden muâmelenin Garazyan Efendi’nin Dersaadet’e (İstanbul'a) muvâsalatında cereyan edecek müzâkerâta ta'lîk olunması;
İrtihâl ve hicret etmek isteyen ahâlî-i İslâmiye için ise memâlik-i şâhânede iskân olunabilecek mahallerin ve emâkinin araştırılması ve hüsn-i muhafaza ve emniyetlerinin istihsâli hususunun Bâb-ı Âlî’ce derhal icab eden makamlara bildirilmesine karar verildi.
2. Belgenin Özeti ve Günümüz Türkçesi
Gelişme: Bulgaristan Komiseri Garazyan Efendi, Bulgaristan'daki muhalif grupların tehditleri, Bulgarların kötü muameleleri ve Bulgarcanın bölgede tek resmi dil kabul edilmesi gibi baskılar nedeniyle İslam ahalisinin tahammülünün kalmadığını ve yerlerini terk ederek göç etme fikrine kapıldıklarını bir telgrafla bildirmiştir.
Karar 1 (Dil Meselesi): Bulgarca lisanı ve resmi idareyle ilgili hukuki sorunların, Komiser Garazyan Efendi’nin İstanbul’a gelişinde yüz yüze yapılacak müzakerelerde ele alınmasına karar verilmiştir.
Karar 2 (Hicret ve İskân): Tüm engelleme çabalarına rağmen göç etmekte kararlı olan Müslüman ahalinin mağdur olmaması adına, Osmanlı toprakları (Memâlik-i Şâhâne) dahilinde yerleştirilebilecekleri (iskân edilebilecekleri) uygun bölgelerin acilen araştırılması ve gerekli emniyet tedbirlerinin alınması kararlaştırılmıştır.
3. Belge Künyesi
Kurum: T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi
Fon Kodu: MV. (Meclis-i Vükelâ Mazbataları)
Yer Bilgisi: 10-11
Belge Tarihi: H-12-08-1303 (11 Haziran 1886)
Dili: Osmanlı Türkçesi
