BAHÇEKÖY’DEN DÜNYA KÜTÜPHANELERİNE UZANAN BİR ARAŞTIRMA YOLCULUĞU
Benim için tarih, yalnızca geçmişte yaşanmış olayların anlatılması değildir. Tarih; insanın yaşadığı yeri, ailesini, köyünü, toprağını, göçünü, mübadelesini ve geride bıraktığı izleri belgelemekle başlar.
Yıllar önce Bahçeköy'ün geçmişini araştırmaya başladığımda elimde büyük arşivler, üniversitelerin imkânları veya profesyonel bir araştırma ekibi yoktu. Elimde ailelerden dinlediğim bilgiler, yaşlıların hafızasında kalan isimler, köy hikâyeleri, eski belgeler ve kaybolmadan önce kayıt altına alınması gerektiğine inandığım bir tarih vardı.
Bu düşünceyle başladığım çalışmalar zaman içerisinde Bahçeköy'den Sarıyer'e, Sarıyer'den Selanik Karacaova'ya, Karacaova'dan Osmanlı nüfus defterlerine uzanan geniş bir araştırma haline geldi.
Bugün geriye dönüp baktığımda, yazdığım kitapların yalnızca kendi kütüphanemde veya birkaç yerel okuyucunun elinde kalmadığını görmek benim için ayrı bir anlam taşıyor. Eserlerimin dünyanın farklı üniversite kütüphanelerinin kataloglarında kayıt altına alınmış olması, benim açımdan bu çalışmaların kalıcı birer tarih belgesine dönüşmesi bakımından önemlidir.
“Dünden Bugüne Sarıyer'in Bahçeköyü”
2013 yılında Ankara'da Sage Yayıncılık tarafından yayımlanan “Dünden Bugüne Sarıyer'in Bahçeköyü: Mübadelenin Selanik Kazası Karacaova Bölgesi” adlı kitabım 79 sayfadan oluşmaktadır. Kitapta fotoğraf ve görseller de bulunmaktadır. ISBN numarası 9786054738243'tür. �
Holdings_ Dünden bugüne Sarıyer'in Bahçeköyü _ __ Kütüphane Kataloğu.PDF
Bu kitabın bugün ulaştığı yerler, benim için çalışmanın en dikkat çekici sonuçlarından biridir.
Kitap Princeton Üniversitesi Kütüphanesi kataloğunda ISBN numarasıyla kayıtlıdır. Katalogda eser tek kayıt olarak görülmekte ve fiziksel nüshanın mevcut olduğu belirtilmektedir. Kayıtta kitabın çağrı numarası da DR738 .5 .S37 Y2 2013 olarak verilmiştir. �
ISBN_9786054738243 - Princeton Üniversitesi Kütüphanesi Kataloğu Arama Sonuçları(1).PDF
University of Washington kütüphane sisteminde de aynı eser kayıtlıdır. Kitabın Suzzallo ve Allen Kütüphanelerinde bulunduğu ve DR738.5.S37 Y39 2013 sınıflandırmasıyla raflarda yer aldığı görülmektedir. �
PrimoVeNde.PDF
Benim için özellikle anlamlı olan kayıtlardan biri de University of Chicago Library kataloğudur.
Chicago Üniversitesi kaydında kitabımın yazarı Hüsnü Yazıcı, 1964- olarak belirtilmiş; yayınevi, yayın yılı, sayfa sayısı ve fiziksel özellikleri ayrıntılı şekilde kayda geçirilmiştir. Kitap Türkçe, 79 sayfa ve fotoğraf/görseller içeren bir çalışma olarak tanımlanmaktadır. �
Holdings_ Dünden bugüne Sarıyer'in Bahçeköyü _ __ Kütüphane Kataloğu.PDF
Daha önemlisi, Chicago kataloğunda kitabın konu başlıkları arasında Sarıyer tarihi, Edessa tarihi, Selanik tarihi, Türklerin ve Yunanlıların 20. yüzyıldaki nüfus transferleri bulunmaktadır. Kitabın bibliyografik kaynakça içerdiği de katalog kaydında belirtilmektedir. �
Dünden bugüne Sarıyer'in Bahçeköyü _ mübadelenin Selanik kazası Karacaova bölgesi - Catalog - UW-Madison Libraries.PDF
Bu ayrıntı benim için önemlidir. Çünkü Bahçeköy'den hareket ederek hazırladığım bir çalışmanın, uluslararası bir üniversite kütüphanesinin katalog sisteminde yalnızca “Bahçeköy kitabı” olarak değil; Sarıyer, Selanik, Edessa ve mübadele-nüfus hareketleri tarihiyle ilişkili bir kaynak olarak sınıflandırılması, araştırmanın ulaştığı boyutu göstermektedir.
University of Toronto'daki kayıtlar
University of Toronto Libraries kataloglarında da kitabımın kaydı bulunmaktadır. Toronto kaydında eser 2013 tarihli olarak gösterilmekte ve Downsview'deki University of Toronto Library koleksiyonunda bulunduğu belirtilmektedir. �
LibrarySearch - isbn,exact,9786054738243.PDF
Fakat Toronto'daki araştırma benim açımdan bununla sınırlı değildir.
Aynı katalogda daha sonraki çalışmalarım olan:
“Selanik Karacaova Bölgesi: Mübadelede Köylerinden Gelen Ailelere”
ve
“Selanik Karacaabad/Karacaova Bölgesi 1831-1904 Nüfus Defterleri”
adlı eserlerim de kayıtlıdır. İlk eser 2016 yılında Sage Yayıncılık tarafından, ikinci eser ise 2016 yılında Adaçayı tarafından yayımlanmış olarak gösterilmektedir. �
LibrarySearch - Hüsnü yazıcı.PDF
Benim araştırma çizgim açısından bu iki kitap, ilk çalışmamın devamıdır.
Önce Bahçeköy'ün geçmişini araştırdım.
Sonra Bahçeköy'e gelen ailelerin nereden geldiğini araştırdım.
Bu araştırma beni Selanik Karacaova bölgesine götürdü.
Ardından Karacaova'nın köylerini, ailelerini ve nüfus kayıtlarını araştırmaya başladım.
Sonunda araştırma 1831-1904 Osmanlı nüfus defterlerine kadar uzandı.
Yani kitaplarım birbirinden kopuk çalışmalar değildir. Birbirinin devamı niteliğinde, yıllar içerisinde genişleyen bir araştırma zinciridir.
De La Salle-College of Saint Benilde
Eserimin bir başka kaydı De La Salle-College of Saint Benilde kütüphane sistemindedir.
Burada kitap 2013 tarihli eBook olarak görünmektedir. Ankara, Sage Yayıncılık bilgileri verilmiş, yazar olarak Hüsnü Yazıcı kaydedilmiş ve eserin elektronik erişim seçeneği bulunduğu belirtilmiştir. �
bn_9786054738243 _ Search _ De La Salle-College of Saint Benilde.PDF
Bu kayıt benim açımdan ayrıca önemlidir. Çünkü çalışmanın yalnızca fiziksel kitap olarak değil, elektronik ortamda da uluslararası kütüphane sistemlerinde yer aldığını göstermektedir.
Karacaova ve 1831-1904 nüfus defterleri
Benim için araştırmanın en önemli aşamalarından biri, Selanik Karacaabad/Karacaova Bölgesi 1831-1904 Nüfus Defterleri üzerine yaptığım çalışmadır.
Çünkü nüfus defterleri yalnızca isimlerden ibaret değildir.
Bir defterin içinde bir ailenin adı vardır.
Bir köyün adı vardır.
Babanın adı vardır.
Oğulların isimleri vardır.
Yaşlar vardır.
Aile bağları vardır.
Bazen bir ailenin birkaç kuşak boyunca takip edilebilmesini sağlayacak bilgiler vardır.
Dolayısıyla nüfus defterlerini araştırmak, benim için yalnızca Osmanlıca yazılmış eski belgeleri okumak değil; mübadeleyle yer değiştiren insanların geride bıraktıkları hayatın izlerini yeniden ortaya çıkarmak anlamına gelmektedir.
Bu nedenle çalışmalarımın Binghamton Üniversitesi'nde yürütülen Osmanlı demografisi, sosyal ve aile tarihi araştırmalarıyla aynı geniş araştırma alanına temas etmesini ayrıca anlamlı buluyorum.
Binghamton University, SUNY bünyesindeki Center for Middle East and North Africa Studies (CMENAS) içerisinde Ottoman Demographic, Social & Family History Research Group faaliyet göstermektedir. Bu araştırma grubu, Osmanlı demografik, sosyal ve aile tarihine ilişkin kayıtları araştırmayı, erişilebilir hale getirmeyi ve nüfus defterlerini indekslemeyi amaçlayan uluslararası bir çalışma yürütmektedir. Grup, FamilySearch International, InfoScribe ve Orient-Institut Istanbul ile de ortaklıklar geliştirmiştir. �
oedemography.org
Binghamton Üniversitesi'nin kendi araştırma raporunda da bu çalışmanın, Osmanlı nüfus kayıtlarının indekslenmesi, kataloglanması ve İngilizceye aktarılması yoluyla geniş bir araştırmacı ve kamu kitlesinin erişimine açılmasını hedefleyen bir dijital ve kamusal tarih projesi olduğu belirtilmektedir. �
binghamton.edu
Benim yıllardır yaptığım Karacaova, Karacaabad, mübadele aileleri ve Osmanlı nüfus defterleri araştırmasının konusu da tam olarak bu tarih alanıyla kesişmektedir.
Bu nedenle benim için Bahçeköy'den başlayan araştırmanın bugün Osmanlı demografisi, aile tarihi, nüfus kayıtları ve mübadele araştırmaları yapan uluslararası akademik çevrelerle aynı zeminde anılması ayrıca değerlidir.
Araştırmanın ulaştığı yer
Bugün elimdeki katalog kayıtlarına baktığımda şunu görüyorum:
Bir kitap Princeton'da kayıtlı.
Bir başka üniversite sisteminde Washington'da raflarda.
Chicago Üniversitesi kitabı Sarıyer, Selanik, Edessa ve Türk-Yunan nüfus transferleriyle ilişkili tarihsel konu başlıkları altında sınıflandırmış.
Toronto Üniversitesi ise yalnızca ilk kitabımı değil, Karacaova ve 1831-1904 nüfus defterleri üzerine sonraki çalışmalarımı da kataloglamış.
De La Salle-College of Saint Benilde ise eserin elektronik kaydını bulunduruyor. � � � �
ISBN_9786054738243 - Princeton Üniversitesi Kütüphanesi Kataloğu Arama Sonuçları(1).PDF
PrimoVeNde.PDF
Dünden bugüne Sarıyer'in Bahçeköyü _ mübadelenin Selanik kazası Karacaova bölgesi - Catalog - UW-Madison Libraries.PDF
LibrarySearch - Hüsnü yazıcı.PDF
Ben bu sonuçları bir övünme vesilesi olarak görmüyorum.
Benim için asıl mesele şudur:
Bir zamanlar Bahçeköy'de yaşlılardan dinlenen aile hikâyeleri, bugün dünyanın farklı yerlerindeki kütüphanelerin kataloglarında araştırılabilir bir kayda dönüşmüştür.
Benim yazarlık anlayışımın temelinde de bu vardır.
Unutulmaması gerekeni yazmak.
Kaybolmakta olanı belgelemek.
Bir ailenin hikâyesini gelecek kuşağa taşımak.
Bir köyün adını tarihten silinmeden kayda geçirmek.
Mübadeleyle yerinden edilen insanların izlerini takip etmek.
Bahçeköy'den başlayan bu yolculuk beni önce Sarıyer'e, sonra Selanik Karacaova'ya, oradan Osmanlı nüfus defterlerine götürdü.
Bugün ise bu çalışmaların izleri Türkiye sınırlarının dışındaki üniversite kütüphanelerinin kataloglarında da görülmektedir.
Benim için bunun en güzel tarafı şudur:
Ben Bahçeköy'ün tarihini yazarken aslında yalnızca geçmişi anlatmadım; Bahçeköy'ün hafızasını geleceğin araştırmacılarına bırakacak bir arşiv oluşturmaya çalıştım.
Ve inanıyorum ki, bir yerin tarihini yazmanın en doğru yolu, önce o yerin insanlarının hafızasına sahip çıkmaktır.
Hüsnü Yazıcı
