KARACAOVA BÖLGESİNDE MÜSLÜMAN KÖYLERDE MEKTEPLER

Osmanlı arşiv belgeleri, Selanik Vilayeti’ne bağlı Karacaabad kazası ve çevresindeki Müslüman köylerde, XIX. yüzyılın sonları ile XX. yüzyılın başlarında düzenli bir mektep teşkilatının bulunduğunu göstermektedir.

Karacaabad merkezindeki Mekteb-i Rüşdiye yanında, kazaya bağlı köylerde Mekteb-i İbtidaiye ve bazı yerleşimlerde daha üst seviyedeki eğitim kurumlarının bulunduğu anlaşılmaktadır. Maarif Nezareti tarafından bu mekteplere öğretmen tayinleri yapılmış, öğretmenlerin görev değişiklikleri, becayişleri, izinleri ve göreve başlamaları resmî olarak takip edilmiştir.

Karacaova'nın Müslüman köylerinden Yenice-i Karacaabad, Sabaska, Pulyan, Drağman, Çernes ve Tırstenik gibi bazı köylerdeki mektep ve muallim kayıtları aşağıda örnek olarak verilmiştir. Burada bütün Müslüman köyler sıralanmamış, yer ve belge kapsamı bakımından birkaç köy örnek olarak ele alınmıştır.

Özellikle Drağman Köyü'ne Selanik Darülmuallimin mezunu Hasan Tahsin Efendi'nin tayin edilmiş olması dikkat çekicidir. Bu durum, köy mekteplerinde görev yapan öğretmenler arasında meslekî eğitim almış muallimlerin de bulunduğunu göstermektedir.

Çernes Köyü'nde Ali Rıza Efendi'nin göreve başlaması ve eski öğretmen Yusuf Cemal Efendi'nin izinli olarak ayrılması da köy mekteplerinin düzenli bir öğretmen kadrosuna sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Savaş yıllarında ise bölgedeki eğitim düzeninin savaş ve göçlerden etkilendiği görülmektedir. Tırstenik İbtidai Mektebi muallimi Mustafa Nuri Efendi'nin savaş nedeniyle Dersaadet'e hicret etmesi ve daha sonra Sivas dahilindeki bir mektebe tayin edilmesi, Karacaova'daki eğitim hayatının savaş şartlarından ve yaşanan göçlerden etkilendiğini göstermektedir.

Bu arşiv kayıtları, Karacaova'daki Müslüman köylerinde Osmanlı Devleti'nin son döneminde düzenli bir eğitim ağının bulunduğunu ortaya koymaktadır.

Bağımsız Araştırmacı-Yazar Hüsnü Yazıcı

#karacaova #karacaovaköyleri #mübadele #selanik #rumeli